Łódzka „Manufaktura”: historia jednej fabryki

Połowa XIX wieku charakteryzowała się szybką urbanizacją przemysłową Łodzi. Jeden po drugim bogaci przedsiębiorcy otwierali fabryki i przedsiębiorstwa przemysłowe, pojawiały się całe miasta robotnicze. Łódź stała się europejskim centrum produkcji włókienniczej. W tym czasie bogaci przedsiębiorcy posiadali całe imperia tekstylne. Bez wątpienia najsłynniejszym z nich było imperium włókiennicze Izraela Poznańskiego. Wszystko zaczęło się od fabryki, a skończyło pojawieniem się kompleksu handlowo-usługowo-rozrywkowego – pisze lodz.one.

Manufaktura Izraela Poznańskiego – największe przedsiębiorstwo tekstylne w Europie 

W połowie XIX wieku rozwój przemysłu w miastach europejskich przyspieszył i Łódź nie była wyjątkiem. Zanim jednak przeniesiemy się do XIX-wiecznej Łodzi, warto przypomnieć, że pod koniec XVIII wieku Rzeczpospolita Obojga Narodów została podzielona, ​​a później Europa przeżyła wojny napoleońskie. Po tych burzliwych wydarzeniach znaczna część ziem polskich, w tym Łódź, znalazła się w Królestwie Polskim – państwie wasalnym Imperium Rosyjskiego.

W 1823 roku namiestnik Królestwa Polskiego wyznaczył Łódź jako ośrodek przemysłu włókienniczego. Prawdziwy rozkwit Łodzi przemysłowej nastąpił jednak w połowie i drugiej połowie XIX wieku, po serii powstań polskich przeciwko Imperium Rosyjskiemu.

Po powstaniu listopadowym w 1851 roku władze carskie zniosły barierę celną nałożoną na Królestwo Polskie. Pozwoliło to Łodzi na swobodny eksport swoich towarów. W latach 60. zezwolono na zamieszkanie w Łodzi mieszkańcom okolicznych wsi, jednocześnie w mieście szybko rozwijała się kolej. Wszystkie wyżej wymienione czynniki spowodowały prawdziwy boom rozwojowy przemysłu i samego miasta. Łódź stała się atrakcyjnym miastem dla Niemców, Czechów i Żydów. Niektórzy przedsiębiorcy zakładali tu całe imperia tekstylne, choć wszystko zaczynało się od skromnych fabryk.

Jednym z łódzkich przedsiębiorców, którzy zbudowali cały kompleks przemysłowy, był Izrael Poznański, polski biznesmen pochodzenia żydowskiego. Przejął od ojca firmę produkującą tekstylia i zaczął ją rozwijać w latach 50-tych. W latach 70. XIX wieku nastąpił wyraźny rozkwit biznesu Izraela Poznańskiego.

W 1871 roku przedsiębiorca zaczął wykupywać ziemię przy ul. Ogrodowej. Rok później pojawił się tu pierwszy budynek fabryki. Stopniowo fabryka przekształciła się w przedsiębiorstwo, w którym surowce przechodziły pełny cykl przetwarzania – od stworzenia przędzy do barwienia gotowej tkaniny. Fabryka łódzkiego biznesmena zyskała sławę największego przedsiębiorstwa włókienniczego w Europie.

Kompleks Izraela Poznańskiego był naprawdę imponujący pod względem powierzchni, gdyż mieściły się w nim tkalnie, przędzalnia, bielnik i apretura, farbiarnia, drukarnia i wykańczania tkanin. Oprócz tego znajdowały się tu również oddział naprawy i budowy maszyn, ślusarnia, odlewnia i parowozownia, gazownia, remiza strażacka, magazyny, bocznica kolejowa, kantor fabryczny oraz magazyny. Z biegiem czasu kompleks fabryczny właściwie przekształcił się w „miasto w mieście”. Wokół ogromnej fabryki pojawiły się domy dla robotników, szpital, kościół i stołówka.

Biznes Izraela Poznańskiego cały czas się rozwijał, dlatego w 1877 roku przedsiębiorca postanowił wybudować Pałac obok swojej fabryki. „Łódzki Luwr”, tak jeszcze był zwany Pałac, został wybudowany w stylu barokowym i stał się jednym z najwybitniejszych zabytków architektury Łodzi.

Izrael Poznański zmarł w kwietniu 1900 roku. Majątek przedsiębiorcy przeszedł pod kontrolę jego potomków. Istotny wpływ na działalność Poznańskiego miała I wojna światowa. Kolejne lata nie były lepsze – firma stopniowo trafiła w długi.

Od fabryki do kompleksu handlowo-usługowo-rozrywkowego

W latach 90. ubiegłego wieku Łódź wyglądała na nieco przygnębione miasto. Wiele przedsiębiorstw zbankrutowało i całkowicie wstrzymało swoją pracę. Sklepy, w których pracowały setki ludzi, opustoszały, a aktywni obywatele przenieśli się z Łodzi do Warszawy.

Mimo to miasto znalazło siłę, by przetrwać ten czas i radykalnie się odnowić. Właściwie proces ten nazwano „rewitalizacją”, czyli powrotem do życia.

Na przełomie tysiącleci władze miasta uznały wszystkie budynki poprodukcyjne powyżej 50 lat za pomniki historii i zabroniły ich zniesieniu. Proces rewitalizacji objął również dawne imperium włókiennicze Izraela Poznańskiego. W latach 2003-2006 przeprowadzono całkowitą renowację 13 zabytkowych budynków wchodzących w skład kompleksu. Renowacja nie zmieniła pierwotnego wyglądu tych budynków.

Tym samym zamiast dawnych budynków poprodukcyjnych przed mieszkańcami i gośćmi Łodzi pojawił się kompleks handlowo-usługowo-rozrywkowy „Manufaktura”. Kompleks stał się prawdziwą wizytówką Łodzi. W miejscu hal i budynków, w których pracowali robotnicy, otworzyły się restauracje, kawiarnie, bilard, hotel, centrum handlowe ze sklepami. Jest również teatr, 15-salowe kino i eksperymentarium. Pojawiła się także długa 300-metrowa aleja fontann.

W największym budynku kompleksu, który w XIX wieku był budynkiem tkalni mieścił się designerski hotel. Obiekt zachwyca największym w mieście centrum konferencyjnym i basenem na dachu. A część starej tkalni zajmowało Muzeum Sztuki.

Z historią rozwoju i powstania imperium włókienniczego Izraela Poznańskiego można zapoznać się w Muzeum Fabryki. Tutaj można zobaczyć krosna tkackie, które mają ponad sto lat.

Łódzka „Manufaktura” to połączenie przeszłości z nowoczesnością. Gigantyczny kompleks jednocześnie zachowuje pamięć o chwalebnej przeszłości miasta i każdego dnia otwiera przed mieszkańcami i gośćmi Łodzi wiele możliwości: kulturalnych, rozrywkowych, handlowych. A wszystko zaczęło się kiedyś od jednej fabryki…

More from author

Dlaczego zamawianie online jest lepsze niż chodzenie do sklepu

Przede wszystkim zamawianie online pozwala zaoszczędzić czas, bo nie trzeba jechać do sklepu. Dodatkowym bonusem jest brak zbędnych, "narzuconych" zakupów, z których szczególnie słyną...

Zapomniane nazwiska łódzkich malarzy przeszłości: historia i ciekawostki

Miasto Łódź podarowało Polsce i światu wielu utalentowanych ludzi. Są to różni artyści i postaci kultury, przedstawiciele różnych gatunków i ruchów, którzy całe swoje...

Profesjonaliści w swojej dziedzinie: znani dziennikarze z miasta Łodzi

Zawsze pierwsi, zawsze na czasie i zawsze wytrwali, sprawiedliwi, uczciwi i obiektywni. Mówimy o dziennikarzach. Jest to zawód twórczy, ciekawy, a czasem nawet niebezpieczny,...
.,.,.,.