Finansowana przez fabrykantów: historia pierwszej łódzkiej gazety – Lodzer Zeitung

Lodzer Zeitung była pierwszą łódzką gazetą, która pierwotnie wydawana była jako magazyn w dwóch językach – niemieckim i polskim. Pierwszy numer opublikowany został pod koniec 1863 roku z inicjatywy dowódcy wojskowego, pułkownika Aleksandra von Broemsena. Założycielem i wydawcą magazynu był Jan Petersilge. Początkowo magazyn pełnił rolę informatora o rozporządzeniach państwowych i lokalnych, a także publikował prywatne ogłoszenia. Drukowanie gazety finansowali niemieccy producenci i kupcy, którzy prowadzili interesy w Łodzi. Gazeta ukazywała się do lutego 1915 roku, podaje strona lodz.one.

Najpierw był to magazyn

Pierwsza gazeta w polskim mieście Łódź – Lodzer Zeitung, ukazała się 2 grudnia 1863 roku.

Początkowo wydanie ukazywało się jako magazyn, a jego pierwsza nazwa to Lodzer Anzeiger. Pierwszy numer magazynu ukazał się z inicjatywy dowódcy wojskowego, pułkownika Aleksandra von Broemsena, który był bałtyckim Niemcem odbywającym służbę w Imperium Rosyjskim. 

Należy podkreślić, że w tym czasie Królestwo Polskie, do którego należało miasto Łódź, było

państwem wasalnym Imperium Rosyjskiego. A w latach 1863-1864 na terenie dawnego Królestwa Polskiego wybuchło Powstanie Styczniowe, narodowowyzwoleńcze powstanie Polaków przeciwko Imperium Rosyjskiemu.

W okresie Powstania Styczniowego i wprowadzenia stanu wojennego pojawił się pierwszy numer Lodzer Anzeiger. Ważnym powodem utworzenia gazety była chęć barona von Broemsena do publikowania swoich orędzi i dekretów. Z tą myślą zwrócił się do wydawcy Jana Petersilge, który stał założycielem pierwszej gazety w Łodzi.

Janowi Petersilge zależało na regularnej działalności wydawniczej, więc przy wsparciu dowódcy wojskowego Aleksandra von Broemsena wystąpił do odpowiednich władz w Sankt Petersburgu o zgodę na publikowanie regularnej gazety. Zresztą Jan Petersilge otrzymał to pozwolenie.

Początkowo magazyn ukazywał się w dwóch językach – niemieckim i polskim. Pierwszym redaktorem gazety był August Thiele. Magazyn początkowo miał cztery strony i ukazywał się dwa razy w tygodniu. Roczna prenumerata kosztowała 20 zł. Pierwsze wydania zawierały głównie oficjalne ogłoszenia, kilka reklam handlowych i niewielki dział z wiadomościami.

Drukowanie gazety finansowali niemieccy przemysłowcy i kupcy, którzy rozwijali swoją działalność w Łodzi. W szczególności przemysłowiec Karl Wilhelm Scheibler przekazał środki na zakup niezbędnych maszyn i materiałów drukarskich. Redakcja gazety mieściła się początkowo przy ulicy Piotrkowskiej 11, a od połowy lat 70. XIX wieku – przy Piotrkowskiej 18.

Po zakończeniu stanu wojennego Petersilge stopniowo zmienił charakter gazety. Poszerzył zakres o wydarzenia lokalne, przyjął z gazet warszawskich wiadomości o osiągnięciach technicznych, wydarzeniach kulturalnych i politycznych, jak również zmienił nazwę gazety. Nastąpiło to w 1865 roku. Od tego czasu gazeta publikowana jest pod nazwą Lodzer Zeitung.

Dalsze losy gazety

Od 1 stycznia 1865 roku gazeta Lodzer Zeitung zaczęła ukazywać się tygodniowo we wtorki, czwartki i soboty, każdy numer zawierał cztery strony. 1 lipca 1881 roku założyciel i wydawca gazety, Jan Petersilge, otrzymał od władz rosyjskich zgodę na codzienne wydawanie gazety. Jednak od tego momentu gazeta była wydawana tylko w języku niemieckim. Natomiast w niedzielnym wydaniu gazety znajdował się cotygodniowy polski dodatek do gazety – Gazeta Łódzka. Tym samym niedzielne wydanie gazety liczyło 20 stron.

Lodzer Zeitung pozostawała do 1915 roku wiodącą gazetą niemieckojęzyczną, często czytaną również przez Żydów i Polaków. Wraz z wybuchem wojny rosyjsko-japońskiej (1904 r.) oprócz wydania porannego i popołudniowego zaczęło ukazywać się również wydanie wieczorne, aby w odpowiednim czasie dostarczać aktualnych informacji o zaistniałych wydarzeniach.

Lodzer Zeitung określała się jako gazeta liberalna i bezpartyjna. Historycy wskazują jednak na odwrót. Warto podkreślić, że w czasie istnienia gazety miasto Łódź było rządzone przez rosyjskiego gubernatora, a łódzka prasa znajdowała się pod wyraźną rosyjską cenzurą. Rodzina Jana Petersilge była lojalna wobec Imperium Rosyjskiego, posiadała obywatelstwo rosyjskie i należała do Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej.

Polityczne stanowisko gazety wyraźnie ujawniło się w reportażach po wybuchu I wojny światowej w 1914 roku. 27 listopada 1914 roku, gdy wojska niemieckie i austro-węgierskie były już w pobliżu miasta, gazeta informowała, że rosyjska armia cesarska pokonuje wojska niemieckie i austro-węgierskie na wszystkich polskich frontach, choć sytuacja wyglądała inaczej.

Ostatnie wydanie gazety ukazało się 4 lutego 1915 roku. Cztery dni później gazeta została zastąpiona przez Deutsche Lodzer Zeitung.

More from author

Dlaczego zamawianie online jest lepsze niż chodzenie do sklepu

Przede wszystkim zamawianie online pozwala zaoszczędzić czas, bo nie trzeba jechać do sklepu. Dodatkowym bonusem jest brak zbędnych, "narzuconych" zakupów, z których szczególnie słyną...

Zapomniane nazwiska łódzkich malarzy przeszłości: historia i ciekawostki

Miasto Łódź podarowało Polsce i światu wielu utalentowanych ludzi. Są to różni artyści i postaci kultury, przedstawiciele różnych gatunków i ruchów, którzy całe swoje...

Profesjonaliści w swojej dziedzinie: znani dziennikarze z miasta Łodzi

Zawsze pierwsi, zawsze na czasie i zawsze wytrwali, sprawiedliwi, uczciwi i obiektywni. Mówimy o dziennikarzach. Jest to zawód twórczy, ciekawy, a czasem nawet niebezpieczny,...
.,.,.,.