Być może to zabrzmi dziwnie, a nawet szokująco, wywołując poczucie niedowierzania, ale to fakt: rewolucja seksualna w Polsce miała miejsce już w czasach Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Co więcej, przyczyniła się do tego kobieta. Mowa o słynnej Michalinie Wisłockiej – prawdziwej rewolucjonistce swoich czasów, niezwykle odważnej i utalentowanej kobiecie, która na zawsze zapisała się na kartach historii, pisze portal lodz.one.
Michalina Wisłocka była wybitną polską lekarką, ginekolożką, doktorką nauk medycznych i autorką książek z dziedziny seksuologii. W tym materiale opowiemy więcej o jej życiu, najważniejszych osiągnięciach oraz o tym, jak jej praca wpłynęła na głębokie zmiany w postrzeganiu życia intymnego przez kilka pokoleń Polaków.
Dzieciństwo i młodość przyszłej badaczki
Michalina urodziła się w 1921 roku w Łodzi, w rodzinie prawdziwych polskich inteligentów. Rodzice byli nauczycielami – ojciec pracował jako nauczyciel w szkole podstawowej, a później pełnił funkcję dyrektora w innej placówce, zaś matka zajmowała się domem, wychowaniem trójki dzieci i dodatkowo udzielała prywatnych lekcji języka polskiego.
Rodzice dbali o to, aby ich dzieci dorastały jako ludzie inteligentni, wykształceni i świadomi obywatele. Nic więc dziwnego, że ich córka została szanowaną lekarką i badaczką, a bracia – pisarzem i sumerologiem.
Michalina dobrze się uczyła i już od najmłodszych lat miała jasne marzenia – chciała zostać lekarką i naukowczynią.
Niewiele wiadomo o jej dzieciństwie i młodości. Wiadomo, że w latach przedwojennych mieszkała z rodzicami w budynku jednej ze szkół podstawowych, jednak zostali stamtąd wyrzuceni przez Niemców w 1939 roku. Wkrótce rodzina trafiła do obozu przesiedleńczego na Radogoszczu, skąd wysłano ich do Krakowa, który stał się wówczas stolicą Generalnego Gubernatorstwa. Ich rodzina miała względne szczęście, ponieważ uniknęli represji i prześladowań – zapewne dlatego, że ojciec Michaliny miał niemieckie pochodzenie.
Życie po wojnie, dyplom lekarki i działalność społeczna
W Krakowie rodzina wkrótce się rozdzieliła. Rodzice wraz z młodszymi synami opuścili stolicę Generalnego Gubernatorstwa i osiedlili się w małej wiosce Narama, należącej dziś do województwa małopolskiego, gdzie mieszkali do końca okupacji. Michalina natomiast udała się do Warszawy, gdzie mieszkał i pracował jej mąż – biolog Stanisław Wisłocki.
Razem z mężem Michalina pracowała w Szpitalu Wolskim przy ulicy Płockiej. Niedługo potem wojna się skończyła, a kraj czekały trudne czasy odbudowy i powrotu do normalności. W 1952 roku Michalina uzyskała dyplom lekarki. Na tym ambitna i utalentowana kobieta nie poprzestała – kilka lat później zdobyła specjalizację z położnictwa i ginekologii, a po dekadzie uzyskała stopień doktorki nauk medycznych.
Równocześnie z kształceniem i samorozwojem Michalina podjęła aktywną działalność społeczną. W 1957 roku została współzałożycielką Towarzystwa Rozwoju Rodziny, które miało na celu wspieranie edukacji seksualnej młodzieży, udzielanie pomocy i wsparcia osobom i parom znajdującym się w sytuacjach kryzysowych. Towarzystwo jako jedno z pierwszych w Polsce zajmowało się problemami zdrowia seksualnego, prowadziło aktywną działalność edukacyjną, propagując wiedzę o bezpiecznym życiu seksualnym i dbaniu o zdrowie intymne zarówno dziewcząt, jak i chłopców. Istotnym elementem działalności Towarzystwa była także walka o równe prawa kobiet i mężczyzn.
Jeśli chodzi o rolę samej Michaliny w organizacji, zajmowała się ona problematyką leczenia niepłodności oraz antykoncepcji. Michalina była głęboko przekonana, że decyzje o tym, kiedy, jak i ile dzieci ma mieć para, powinny podejmować wspólnie kobieta i mężczyzna. Walczyła w ten sposób ze stereotypami, przestarzałymi dogmatami i naruszeniami granic osobistych. W latach 70. jej obowiązki jako współzałożycielki i członkini Towarzystwa się rozszerzyły i stanęła również na czele Laboratorium Cytodiagnostycznego działającego przy wspólnocie.
Później Michalina Wisłocka została kierowniczką Kliniki Świadomego Macierzyństwa w Instytucie Matki i Dziecka w Warszawie. Instytut Matki i Dziecka działa do dziś i jest jedyną tego typu placówką w Polsce, która przeprowadza testy diagnostyczne na rzadkie choroby genetyczne.
Rewolucyjne książki Michaliny Wisłockiej
Jak wszyscy możemy sobie wyobrazić, w czasach, gdy żyła i działała Michalina Wisłocka, informacji o intymnych relacjach między mężczyzną a kobietą było bardzo mało. Co więcej, w czasach PRL-u był to niemal temat tabu – nie rozmawiano o nim w społeczeństwie, miejscach publicznych ani spotkaniach towarzyskich, a państwo nie prowadziło żadnej kampanii edukacyjnej, która nauczałaby młodzież odpowiedniego podejścia do życia seksualnego.
Literatury na temat życia intymnego również prawie nie było, a w tej, która sporadycznie pojawiała się na półkach księgarni, poruszano głównie kwestie higieny intymnej. Michalinie Wisłockiej, prawdziwej specjalistce w swojej dziedzinie i działaczce, nie pozostało więc nic innego, jak samodzielnie wypełnić tę niszę. I trzeba przyznać, że udało jej się to znakomicie!
Pierwsza i najważniejsza książka Michaliny Wisłockiej „Sztuka kochania” ukazała się w 1978 roku. Była to publikacja popularnonaukowa, w której opisano metody antykoncepcji, podano listę gier seksualnych i pozycji oraz historyczne teksty o języku miłości. Michalina poruszała także sposoby zaspokajania potrzeb seksualnych osób samotnych, pisała o miłości oraz o potrzebie rozumienia i wsłuchiwania się w potrzeby innych ludzi. Książka odniosła ogromny sukces wydawniczy i wywołała prawdziwą sensację – w sumie sprzedano w Polsce ponad 7 milionów egzemplarzy „Sztuki kochania”, nie licząc pirackich kopii i wersji z czarnego rynku, których również było niemało.
Książka „Sztuka kochania” wyprzedziła swoją epokę i do dziś nie traci na aktualności. W 2016 roku, 40 lat po premierze, została wydana ponownie, z dodatkowymi fragmentami: wstępem profesora Zbigniewa Izdebskiego oraz nowym rozdziałem na temat antykoncepcji.
Oprócz tego bestselleru Michalina Wisłocka napisała wiele innych ważnych prac, w tym książki o kulturze miłości, metodach zapobiegania ciąży i innych aspektach życia intymnego. Pisała również dzienniki, na podstawie których polscy filmowcy stworzyli później biograficzny film o tej niezwykłej rewolucjonistce.
Film o kobiecie, która zmieniła Polskę
W 2017 roku na ekranach pojawił się film pod tytułem identycznym jak bestseller Wisłockiej – „Sztuka kochania”. To opowieść o lekarce, przedstawiająca ją w trzech różnych etapach życia, które doprowadziły do powstania rewolucyjnej książki „Sztuka kochania”.
Pierwszy etap przedstawia życie Wisłockiej w latach 40., w powojennej Polsce, kiedy Michalina kończyła studia i zaczynała swój pierwszy poważny związek. Drugi etap to lata 50., czasy stalinowskiej Polski, kiedy lekarka już aktywnie pracuje, a jednocześnie przeżywa miłość z Jurkiem, o którym będzie pamiętać do końca życia. Trzeci etap życia Wisłockiej w filmie to czasy PRL-u, kiedy Michalina jako znana i ceniona autorka postanawia napisać książkę o miłości i życiu seksualnym. Pokazano tu również liczne przeszkody, jakie napotkała na drodze do wydania książki, jej zażartą walkę z partyjnymi urzędnikami i inne trudności.
Michalina Wisłocka stała się prawdziwą rewolucjonistką w Polsce. Zainicjowała większą otwartość w kwestiach życia seksualnego, zapoznała całe pokolenia z zasadami świadomego podejścia do intymności, dbania o siebie i rozumienia potrzeb swojego partnera.