{"id":5576,"date":"2024-12-19T18:57:12","date_gmt":"2024-12-19T17:57:12","guid":{"rendered":"https:\/\/lodz.one\/?p=5576"},"modified":"2025-01-16T23:25:04","modified_gmt":"2025-01-16T22:25:04","slug":"karczmy-kawiarnie-i-restauracje-lodzki-biznes-gastronomiczny-w-xix-wieku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/lodz.one\/pl\/eternal\/karczmy-kawiarnie-i-restauracje-lodzki-biznes-gastronomiczny-w-xix-wieku-5576","title":{"rendered":"Karczmy, kawiarnie i restauracje: \u0142\u00f3dzki biznes gastronomiczny w XIX wieku"},"content":{"rendered":"\n

Jedzenie jest wa\u017cn\u0105 i nieod\u0142\u0105czn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 naszego \u017cycia. Bez niego cz\u0142owiek nie mo\u017ce \u017cy\u0107. Jedzenie jest r\u00f3wnie\u017c cz\u0119\u015bci\u0105 kultury ka\u017cdego narodu, kraju, a nawet miasta. Dlatego jedzenie to nie tylko potrzeba, ale tak\u017ce przyjemno\u015b\u0107, pisze portal lodz.one<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

W\u0142a\u015bciciele biznes\u00f3w gastronomicznych wiedz\u0105, \u017ce ich klienci potrzebuj\u0105 nie tylko pysznego posi\u0142ku czy przek\u0105ski, ale tak\u017ce relaksu. Na tym w\u0142a\u015bnie opieraj\u0105 si\u0119 biznesy gastronomiczne. Poni\u017cej przeniesiemy si\u0119 do XIX wieku i dowiemy si\u0119, jak wtedy rozwija\u0142 si\u0119 biznes gastronomiczny w \u0141odzi.<\/p>\n\n\n\n

Karczmy i szynki<\/h2>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

W pierwszej po\u0142owie XIX wieku \u0141\u00f3d\u017a by\u0142a niewielkim miastem. Mieszka\u0144cy miasta zajmowali si\u0119 g\u0142\u00f3wnie rolnictwem. W tym czasie w mie\u015bcie nie by\u0142o restauracji ani cukierni, by\u0142y za to karczmy i zajazdy, kt\u00f3re cieszy\u0142y si\u0119 du\u017c\u0105 popularno\u015bci\u0105 w\u015br\u00f3d \u00f3wczesnych \u0142odzian.<\/p>\n\n\n\n

Wiadomo, \u017ce pierwsza karczma w \u0141odzi pojawi\u0142a si\u0119 w 1837 roku przy ulicy Piotrkowskiej 45. W\u0142a\u015bcicielem lokalu by\u0142 Wencel Bartosz. Kolejna karczma otworzy\u0142a swoje podwoje przy ulicy Piotrkowskiej 98 mniej wi\u0119cej w tym samym czasie, a jej w\u0142a\u015bcicielem by\u0142 Jan Gottlieb Wustman.<\/p>\n\n\n\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 szynk\u00f3w znajdowa\u0142a si\u0119 na Piotrkowskiej, gdy\u017c jest to g\u0142\u00f3wna ulica \u0141odzi. Pod koniec lat trzydziestych XIX wieku na Piotrkowskiej znajdowa\u0142y si\u0119 22 szynki. W latach 40. XIX w. ich liczba wzros\u0142a do 30.<\/p>\n\n\n\n

W karczmach i szynkach przyjezdni mogli napi\u0107 si\u0119 alkoholu i co\u015b przek\u0105si\u0107. Miasto pobiera\u0142o op\u0142at\u0119 za koncesj\u0119 na sprzeda\u017c napoj\u00f3w alkoholowych, dlatego tawerny i szynki by\u0142y wa\u017cnymi p\u0142atnikami do kasy miejskiej.<\/p>\n\n\n\n

Jednak w po\u0142owie XIX wieku liczba tych lokali gwa\u0142townie spad\u0142a, poniewa\u017c w\u0142adze miasta zacz\u0119\u0142y walczy\u0107 z pija\u0144stwem.<\/p>\n\n\n\n

Cukiernie i kawiarnie<\/h2>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Pierwsze kawiarnie i cukiernie zacz\u0119\u0142y pojawia\u0107 si\u0119 w \u0141odzi w latach 40. i 50. XIX wieku. Na pocz\u0105tku lat 40. XIX wieku na Nowym Rynku (obecnie Plac Wolno\u015bci) otwarto cukierni\u0119 o nazwie Confiserie.<\/p>\n\n\n\n

Po zmianie w\u0142a\u015bciciela zak\u0142ad zosta\u0142 przemianowany na Cukierni\u0119 Warszawsk\u0105. W tamtym czasie by\u0142o to jedno z najbardziej atrakcyjnych i elitarnych miejsc. Cukierni\u0119 odwiedza\u0142a miejska \u201eelita\u201d, a robotnik\u00f3w nie by\u0142o na ni\u0105 sta\u0107.<\/p>\n\n\n\n

W 1883 r. francuski cukiernik F. G. Reymond otworzy\u0142 w \u0141odzi kawiarni\u0119 dor\u00f3wnuj\u0105c\u0105 jako\u015bci\u0105 tym z Pary\u017ca czy Londynu. Mie\u015bci\u0142a si\u0119 ona przy ulicy Piotrkowskiej 76.<\/p>\n\n\n\n

P\u00f3\u017aniej Reymond sprzeda\u0142 kawiarni\u0119 Aleksandrowi Roszkowskiemu. Od tego czasu lokal potocznie nazywany by\u0142 U Roszka.<\/p>\n\n\n\n

Warto zaznaczy\u0107, \u017ce ten gastronomiczny biznes by\u0142 bardzo popularny w \u0141odzi. Mieszka\u0144cy miasta przychodzili tu napi\u0107 si\u0119 kawy i skosztowa\u0107 deser\u00f3w, a tak\u017ce poczyta\u0107 lokaln\u0105 lub zagraniczn\u0105 pras\u0119. Ponadto go\u015bcie lokalu grali w szachy, bilard i domino.<\/p>\n\n\n\n

Kawiarnia Roszkowskiego by\u0142a miejscem ch\u0119tnie odwiedzanym przez okoliczn\u0105 szlacht\u0119. Cz\u0119sto najwa\u017cniejsi go\u015bcie byli obs\u0142ugiwani osobi\u015bcie przez w\u0142a\u015bciciela.<\/p>\n\n\n\n

Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, jednym ze sta\u0142ych bywalc\u00f3w by\u0142 s\u0142ynny pisarz W\u0142adys\u0142aw Reymont. Kawiarnia Roszkowskiego sta\u0142a si\u0119 miejscem, w kt\u00f3rym pisarz czerpa\u0142 inspiracje i zbiera\u0142 pomys\u0142y do swojej powie\u015bci \u201eZiemia obiecana\u201d. Sama kawiarnia zosta\u0142a r\u00f3wnie\u017c opisana przez Reymonta w jego powie\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Jedn\u0105 z \u00f3wczesnych cukierni, w kt\u00f3rej mo\u017cna by\u0142o skosztowa\u0107 deser\u00f3w, by\u0142a cukiernia Fryderyka Sellina. Z czasem otworzy\u0142 on w \u0141odzi piekarni\u0119, kawiarni\u0119 i restauracj\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Restauracje<\/h2>\n\n\n\n

W latach pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych XIX wieku w \u0141odzi pojawi\u0142y si\u0119 luksusowe restauracje. Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce w tym czasie miasto znacznie si\u0119 zmieni\u0142o w por\u00f3wnaniu do poprzednich dekad.  \u0141\u00f3d\u017a przekszta\u0142ca\u0142a si\u0119 w du\u017ce miasto przemys\u0142owe, ros\u0142a liczba mieszka\u0144c\u00f3w r\u00f3\u017cnych warstw, w tym elit, kt\u00f3re lubi\u0142y sp\u0119dza\u0107 czas w restauracjach.<\/p>\n\n\n\n

W po\u0142owie lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych XIX wieku w mie\u015bcie dzia\u0142a\u0142o ju\u017c kilkana\u015bcie restauracji.<\/p>\n\n\n\n

W kolejnych dekadach \u0141\u00f3d\u017a nadal si\u0119 rozwija\u0142a, a co za tym idzie pojawia\u0142y si\u0119 nowe restauracje, kawiarnie i puby. Przyci\u0105ga\u0142y one nie tylko mieszka\u0144c\u00f3w, ale i przyjezdnych. Wiele z \u00f3wczesnych \u0142\u00f3dzkich biznes\u00f3w gastronomicznych odnios\u0142o prawdziwy sukces i przesz\u0142o do historii miasta.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jedzenie jest wa\u017cn\u0105 i nieod\u0142\u0105czn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 naszego \u017cycia. Bez niego cz\u0142owiek nie mo\u017ce \u017cy\u0107. Jedzenie jest r\u00f3wnie\u017c cz\u0119\u015bci\u0105 kultury ka\u017cdego narodu, kraju, a nawet miasta. Dlatego jedzenie to nie tylko potrzeba, ale tak\u017ce przyjemno\u015b\u0107, pisze portal lodz.one. W\u0142a\u015bciciele biznes\u00f3w gastronomicznych wiedz\u0105, \u017ce ich klienci potrzebuj\u0105 nie tylko pysznego posi\u0142ku czy przek\u0105ski, ale tak\u017ce relaksu. Na […]<\/p>\n","protected":false},"author":312,"featured_media":5584,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1165],"tags":[4473,4470,4474,4479,4471,4472,4478,4469,4475,4477,4476,4481,4468,4482],"moimportance":[81],"motype":[1159],"moformat":[83],"class_list":{"0":"post-5576","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-business","8":"tag-confiserie-lodz","9":"tag-cukiernie-lodz","10":"tag-historia-gastronomii-lodzi","11":"tag-historia-lodzkich-restauracji","12":"tag-karczmy-w-lodzi","13":"tag-kawiarnia-roszkowskiego","14":"tag-lodzki-przemysl-gastronomiczny","15":"tag-lodzkie-kawiarnie-xix-wieku","16":"tag-lodzkie-lokale-xix-wieku","17":"tag-piotrkowska-lodz","18":"tag-rozwoj-lodzi-xix-wiek","19":"tag-wladyslaw-reymont-lodz","20":"tag-xix-wiek-lodz-restauracje","21":"tag-ziemia-obiecana-inspiracje","22":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatori","23":"motype-eternal","24":"moformat-vlasna"},"modified_by":"Iryna Semerenko","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5576","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/312"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5576"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5576\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5583,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5576\/revisions\/5583"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5584"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5576"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5576"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5576"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=5576"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=5576"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=5576"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}