{"id":4995,"date":"2024-11-18T04:05:08","date_gmt":"2024-11-18T03:05:08","guid":{"rendered":"https:\/\/lodz.one\/?p=4995"},"modified":"2024-12-01T01:20:47","modified_gmt":"2024-12-01T00:20:47","slug":"tajne-nauczanie-podczas-wojny-w-lodzi-prawo-do-edukacji-mimo-zagrozen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/lodz.one\/pl\/eternal\/tajne-nauczanie-podczas-wojny-w-lodzi-prawo-do-edukacji-mimo-zagrozen-4995","title":{"rendered":"Tajne nauczanie podczas wojny w \u0141odzi. Prawo do edukacji mimo zagro\u017ce\u0144"},"content":{"rendered":"\n<p>\u0406\u0406 wojna \u015bwiatowa to nie tylko okropno\u015bci i brutalne prze\u015bladowania \u017byd\u00f3w oraz Polak\u00f3w. By\u0142 to r\u00f3wnie\u017c czas pr\u00f3by wytrzyma\u0142o\u015bci, hartu ducha i cz\u0142owiecze\u0144stwa. Wielu Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy \u017cyli i pracowali w tamtym okresie, wykaza\u0142o si\u0119 niezwyk\u0142\u0105 odwag\u0105, staj\u0105c si\u0119 bohaterami, o kt\u00f3rych pami\u0119\u0107 trwa do dzi\u015b, jak podaje portal <a href=\"https:\/\/lodz.one\/\">lodz.one<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>Na szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 zas\u0142uguj\u0105 nauczyciele, kt\u00f3rzy w latach okupacji i prze\u015bladowa\u0144 nie bali si\u0119 kontynuowa\u0107 swojej misji, tworz\u0105c mo\u017cliwo\u015bci edukacji dla dzieci. Pracowali w tajemnicy, organizowali szko\u0142y i klasy, prowadz\u0105c zaj\u0119cia w podziemiu, mimo gro\u017aby aresztowania, tortur czy \u015bmierci.<\/p>\n\n\n\n<p>Jak wygl\u0105da\u0142o tajne nauczanie w \u0141odzi podczas II wojny \u015bwiatowej? Kim byli nauczyciele ucz\u0105cy w podziemiu? Ciekawe fakty z tej historii przedstawiamy poni\u017cej.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_74 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a48019c96c52\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a48019c96c52\"  aria-label=\"Toggle\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/lodz.one\/pl\/eternal\/tajne-nauczanie-podczas-wojny-w-lodzi-prawo-do-edukacji-mimo-zagrozen-4995\/#Dlaczego_konieczne_bylo_zorganizowanie_tajnego_nauczania\" >Dlaczego konieczne by\u0142o zorganizowanie tajnego nauczania?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/lodz.one\/pl\/eternal\/tajne-nauczanie-podczas-wojny-w-lodzi-prawo-do-edukacji-mimo-zagrozen-4995\/#Tajna_%E2%80%9ESzkola_na_Ksiezycu%E2%80%9D\" >Tajna \u201eSzko\u0142a na Ksi\u0119\u017cycu\u201d<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/lodz.one\/pl\/eternal\/tajne-nauczanie-podczas-wojny-w-lodzi-prawo-do-edukacji-mimo-zagrozen-4995\/#Jak_wygladalo_nauczanie_w_tajnej_szkole\" >Jak wygl\u0105da\u0142o nauczanie w tajnej szkole?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/lodz.one\/pl\/eternal\/tajne-nauczanie-podczas-wojny-w-lodzi-prawo-do-edukacji-mimo-zagrozen-4995\/#Tragiczny_koniec_tajnej_szkoly\" >Tragiczny koniec tajnej szko\u0142y<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/lodz.one\/pl\/eternal\/tajne-nauczanie-podczas-wojny-w-lodzi-prawo-do-edukacji-mimo-zagrozen-4995\/#Inni_bohaterowie_tajnego_nauczania_w_Lodzi\" >Inni bohaterowie tajnego nauczania w \u0141odzi<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Dlaczego_konieczne_bylo_zorganizowanie_tajnego_nauczania\"><\/span>Dlaczego konieczne by\u0142o zorganizowanie tajnego nauczania?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"725\" src=\"https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2024\/12\/image-4.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-4996\" srcset=\"https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2024\/12\/image-4.png 1024w, https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2024\/12\/image-4-300x212.png 300w, https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2024\/12\/image-4-768x544.png 768w, https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2024\/12\/image-4-696x493.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Pojawienie si\u0119 takiego zjawiska jak tajne nauczanie zosta\u0142o zdeterminowane polityk\u0105 niemieckich nazist\u00f3w. Jeszcze przed zaj\u0119ciem polskich miast Hitler zdawa\u0142 sobie spraw\u0119, \u017ce samo zniewolenie ludzi i utrzymywanie ich w strachu nie wystarczy. Wiedzia\u0142, \u017ce nale\u017cy przede wszystkim zniszczy\u0107 ide\u0119 polsko\u015bci, narodow\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 i \u015bwiadomo\u015b\u0107 obywatelsk\u0105, bo to one mog\u0142yby sta\u0107 si\u0119 katalizatorem oporu i walki.<\/p>\n\n\n\n<p>Po zaj\u0119ciu \u0141odzi przez okupanta rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 otwarta wojna z polsk\u0105 edukacj\u0105 i eliminacja polskiej inteligencji. Pierwszymi ofiarami stali si\u0119 nauczyciele i naukowcy, a zaraz po nich instytucje edukacyjne \u2013 od szk\u00f3\u0142 po wy\u017csze uczelnie.<\/p>\n\n\n\n<p>Od pierwszych dni okupacji Niemcy niszczyli polsk\u0105 edukacj\u0119: zamykano szko\u0142y, dewastowano ich pomieszczenia, konfiskowano podr\u0119czniki. Wyj\u0105tkiem by\u0142y szko\u0142y podstawowe, kt\u00f3re przez pewien czas dzia\u0142a\u0142y za zgod\u0105 Niemc\u00f3w, lecz poddane by\u0142y coraz wi\u0119kszym ograniczeniom. Liczba godzin i przedmiot\u00f3w by\u0142a redukowana, a wprowadzone zmiany mia\u0142y na celu wy\u0142\u0105cznie podstawowe kszta\u0142cenie, pozbawione polskiej to\u017csamo\u015bci. O terrorze edukacyjnym hitlerowc\u00f3w w \u0141odzi szerzej pisali\u015bmy w innym <a href=\"https:\/\/lodz.one\/uk\/eternal\/osvita-v-roky-drugoyi-svitovoyi-vijny-shho-vidbuvalosya-v-lodzi-4536\">artykule<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>Te dzia\u0142ania, a tak\u017ce masowe prze\u015bladowania nauczycieli i naukowc\u00f3w, wp\u0142yn\u0119\u0142o na to, \u017ce pedagodzy zmuszeni byli szuka\u0107 innych sposob\u00f3w kontynuowania swojej dzia\u0142alno\u015bci. Nauczyciele rozumieli, jak wa\u017cna jest edukacja oraz dlaczego Polacy, zw\u0142aszcza dzieci, nie mog\u0105 zapomnie\u0107 o swojej to\u017csamo\u015bci narodowej. Tajne nauczanie sta\u0142o si\u0119 rozwi\u0105zaniem \u2013 cho\u0107 niezwykle ryzykownym.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Tajna_%E2%80%9ESzkola_na_Ksiezycu%E2%80%9D\"><\/span>Tajna \u201eSzko\u0142a na Ksi\u0119\u017cycu\u201d<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"600\" height=\"399\" src=\"https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2024\/12\/image-5.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-4999\" srcset=\"https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2024\/12\/image-5.png 600w, https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2024\/12\/image-5-300x200.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Pod koniec 1939 roku wszystkie szko\u0142y w \u0141odzi zosta\u0142y zamkni\u0119te, a nauczanie polskich dzieci obj\u0119to zakazem. W tym czasie dw\u00f3jka oddanych pedagog\u00f3w \u2013 Antonina Chrzczonowicz i Janusz W\u0142odarski \u2013 rozpocz\u0119\u0142a organizacj\u0119 tajnego nauczania. Dzi\u0119ki ich wysi\u0142kom powsta\u0142a \u201eSzko\u0142a na Ksi\u0119\u017cycu\u201d \u2013 sekretne miejsce, gdzie w podziemiu prowadzono zaj\u0119cia dla dzieci.<\/p>\n\n\n\n<p>Antonina Chrzczonowicz mia\u0142a w\u00f3wczas zaledwie 30 lat. Absolwentka Pa\u0144stwowego Gimnazjum \u017be\u0144skiego, rozpocz\u0119\u0142a swoj\u0105 karier\u0119 w Szkole \u0106wicze\u0144, znanej z nowatorskich metod nauczania. Uwielbia\u0142a swoj\u0105 prac\u0119 i nie mia\u0142a w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce nale\u017cy kontynuowa\u0107 nauczanie dzieci, nawet w tak niebezpiecznych warunkach.<\/p>\n\n\n\n<p>Na potrzeby \u201eSzko\u0142y na Ksi\u0119\u017cycu\u201d Antonina przeznaczy\u0142a du\u017cy pok\u00f3j w mieszkaniu rodzic\u00f3w. Jednak samodzielna organizacja tajnego nauczania by\u0142a bardzo trudna, dlatego wkr\u00f3tce do\u0142\u0105czy\u0142 do niej Janusz W\u0142odarski, 20-letni artysta marz\u0105cy o studiach na Akademii Sztuk Pi\u0119knych w Krakowie.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Jak_wygladalo_nauczanie_w_tajnej_szkole\"><\/span>Jak wygl\u0105da\u0142o nauczanie w tajnej szkole?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"576\" src=\"https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2024\/12\/image-6.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-5002\" srcset=\"https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2024\/12\/image-6.png 1024w, https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2024\/12\/image-6-300x169.png 300w, https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2024\/12\/image-6-768x432.png 768w, https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2024\/12\/image-6-696x392.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>\u201eSzko\u0142a na Ksi\u0119\u017cycu\u201d rozpocz\u0119\u0142a swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 w grudniu 1939 roku. W plac\u00f3wce tej realizowano program siedmioklasowej szko\u0142y podstawowej. Pani Antonina prowadzi\u0142a zaj\u0119cia z j\u0119zyka polskiego, matematyki, geografii i biologii, natomiast pan Janusz uczy\u0142 dzieci rysunku.<\/p>\n\n\n\n<p>Z archiwalnych materia\u0142\u00f3w wynika, \u017ce Antonina stosowa\u0142a nowoczesne, jak na tamte czasy, metody nauczania. M\u0142oda i ambitna, rozwija\u0142a w uczniach inicjatyw\u0119, ch\u0119\u0107 do nauki przez zabaw\u0119 oraz umiej\u0119tno\u015b\u0107 proponowania w\u0142asnych temat\u00f3w zaj\u0119\u0107. Dzieci z \u0141odzi z rado\u015bci\u0105 ucz\u0119szcza\u0142y na lekcje w tej szkole, traktuj\u0105c je jako chwilow\u0105 odskoczni\u0119 od koszmar\u00f3w okupacyjnej codzienno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p>Zaj\u0119cia odbywa\u0142y si\u0119 regularnie, wed\u0142ug ustalonego harmonogramu \u2013 od godziny 8:00 do 16:00. Problemem jednak by\u0142a kwestia prowadzenia dokumentacji, co zrozumia\u0142e, poniewa\u017c rejestr uczni\u00f3w m\u00f3g\u0142 wpa\u015b\u0107 w r\u0119ce nazist\u00f3w, kt\u00f3rzy pilnie obserwowali mieszka\u0144c\u00f3w \u0141odzi, cz\u0119sto przeprowadzali rewizje w mieszkaniach i konfiskowali rzeczy osobiste.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0142odzi nauczyciele wykazali si\u0119 jednak pomys\u0142owo\u015bci\u0105 \u2013 zamiast tradycyjnych dziennik\u00f3w, prowadzili listy obecno\u015bci w formie szkic\u00f3w i miniaturowych portret\u00f3w uczni\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Tragiczny_koniec_tajnej_szkoly\"><\/span>Tragiczny koniec tajnej szko\u0142y<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"289\" height=\"400\" src=\"https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2024\/12\/image-7.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-5005\" srcset=\"https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2024\/12\/image-7.png 289w, https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2024\/12\/image-7-217x300.png 217w\" sizes=\"auto, (max-width: 289px) 100vw, 289px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Niestety, oddanym \u0142\u00f3dzkim pedagogom, Antoninie Chrzczonowicz i Januszowi W\u0142odarskiemu, nie uda\u0142o si\u0119 kontynuowa\u0107 nauczania a\u017c do ko\u0144ca okupacji. Oboje spotka\u0142 tragiczny los, podobny do tego, kt\u00f3ry podzieli\u0142o ponad 8 tysi\u0119cy polskich nauczycieli i naukowc\u00f3w b\u0119d\u0105cych ofiarami nazistowskiego terroru.<\/p>\n\n\n\n<p>Janusz W\u0142odarski zosta\u0142 aresztowany na ulicy i osadzony w wi\u0119zieniu. By\u0142 brutalnie przes\u0142uchiwany i ostatecznie zakatowany na \u015bmier\u0107 17 listopada 1942 roku. Sp\u0119dzi\u0142 niemal rok w nieludzkich warunkach, pozostawiaj\u0105c po sobie spu\u015bcizn\u0119 artystyczn\u0105 i literack\u0105 \u2013 rysunki, rze\u017aby oraz wiersze. Po\u015bmiertnie zosta\u0142 odznaczony Krzy\u017cem Walecznych.<\/p>\n\n\n\n<p>Miesi\u0105c po zatrzymaniu Janusza nazistom uda\u0142o si\u0119 dotrze\u0107 tak\u017ce do Antoniny Chrzczonowicz. Zosta\u0142a natychmiast zes\u0142ana do obozu koncentracyjnego, a p\u00f3\u017aniej przenoszona z jednego miejsca tortur do kolejnego. Prze\u017cy\u0142a Auschwitz, Buchenwald, Malhof i inne obozy zag\u0142ady, a w swoich wspomnieniach opisa\u0142a brutalne realia \u017cycia w tych miejscach.<\/p>\n\n\n\n<p>W maju 1945 roku Antonina wr\u00f3ci\u0142a do swojej rodzinnej \u0141odzi. Niemal natychmiast podj\u0119\u0142a prac\u0119 \u2013 zatrudni\u0142a si\u0119 w Szkole Handlowej, a jednocze\u015bnie studiowa\u0142a medycyn\u0119, co pozwoli\u0142o jej p\u00f3\u017aniej pracowa\u0107 z dzie\u0107mi jako psychiatra. Wybitna pedagog sp\u0119dzi\u0142a reszt\u0119 \u017cycia w \u0141odzi, gdzie zmar\u0142a w 2001 roku.<\/p>\n\n\n\n<p>Do dzi\u015b w \u0141odzi pami\u0119ta si\u0119 o heroizmie m\u0142odych nauczycieli. Na budynku szko\u0142y nr 114 wisi pami\u0105tkowa tablica po\u015bwi\u0119cona ich pami\u0119ci.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Inni_bohaterowie_tajnego_nauczania_w_Lodzi\"><\/span>Inni bohaterowie tajnego nauczania w \u0141odzi<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Antonina Chrzczonowicz i Janusz W\u0142odarski to nie jedyni pedagodzy, kt\u00f3rzy z oddaniem realizowali swoj\u0105 misj\u0119 w okupowanej \u0141odzi. Takich bohater\u00f3w by\u0142o znacznie wi\u0119cej \u2013 wszyscy oni po\u015bwi\u0119cili swoje bezpiecze\u0144stwo, a cz\u0119sto tak\u017ce \u017cycie, aby walczy\u0107 o polsk\u0105 kultur\u0119 i zachowanie narodowej \u015bwiadomo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p>Jednym z takich przyk\u0142ad\u00f3w by\u0142 Teofil Katra, jeden z g\u0142\u00f3wnych organizator\u00f3w tajnych lekcji w \u0141odzi. W jego szkole podziemnej uczy\u0142o si\u0119 oko\u0142o 200 uczni\u00f3w w 25 klasach, a proces edukacyjny wspiera\u0142o 35 nauczycieli, w tym ochotnicy spoza \u015brodowiska pedagogicznego, kt\u00f3rzy dzielili si\u0119 swoj\u0105 wiedz\u0105 i umiej\u0119tno\u015bciami z dzie\u0107mi.<\/p>\n\n\n\n<p>Historii Teofila Katry po\u015bwi\u0119cili\u015bmy osobny materia\u0142. Przeczytaj to pod linkiem<a href=\"https:\/\/lodz.one\/uk\/eternal\/toj-hto-ne-poboyavsya-istoriya-teofila-katry-yakyj-tayemno-navchav-ditej-u-vijnu-4567\"> tutaj<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>\u017bon\u0105 Teofila Katry by\u0142a Maria Katra, kt\u00f3ra pe\u0142ni\u0142a funkcj\u0119 kierowniczki szko\u0142y m\u0119\u017ca i tajnie naucza\u0142a geografii. Maria aktywnie wspiera\u0142a Teofila, by\u0142a jego praw\u0105 r\u0119k\u0105. Obu czeka\u0142 trudny los.<\/p>\n\n\n\n<p>Tajne nauczanie w \u0141odzi organizowali tak\u017ce Kazimierz Dobrowolski, Czes\u0142aw Gutor, Halina Evert-Kappesowa i inni nauczyciele. Wszyscy oni swoim przyk\u0142adem pokazali, czym jest oddanie idei, warto\u015bciom i pracy na rzecz przysz\u0142o\u015bci kolejnych pokole\u0144.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0406\u0406 wojna \u015bwiatowa to nie tylko okropno\u015bci i brutalne prze\u015bladowania \u017byd\u00f3w oraz Polak\u00f3w. By\u0142 to r\u00f3wnie\u017c czas pr\u00f3by wytrzyma\u0142o\u015bci, hartu ducha i cz\u0142owiecze\u0144stwa. Wielu Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy \u017cyli i pracowali w tamtym okresie, wykaza\u0142o si\u0119 niezwyk\u0142\u0105 odwag\u0105, staj\u0105c si\u0119 bohaterami, o kt\u00f3rych pami\u0119\u0107 trwa do dzi\u015b, jak podaje portal lodz.one. Na szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 zas\u0142uguj\u0105 nauczyciele, kt\u00f3rzy [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":306,"featured_media":4865,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1167],"tags":[4073,4077,4070,2434,4075,4071,4074,2459,2435,4068,2811,4072,3830,4067,4076,4069],"moimportance":[81],"motype":[1159],"moformat":[93],"class_list":{"0":"post-4995","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-education","9":"tag-bohaterowie-tajnego-nauczania-w-lodzi","10":"tag-dlaczego-konieczne-bylo-zorganizowanie-tajnego-nauczania","11":"tag-historia-edukacji","12":"tag-jak-wygladalo-nauczanie-w-tajnej-szkole","13":"tag-jak-wygladalo-tajne-nauczanie-w-lodzi","14":"tag-janusz-wlodarski","15":"tag-lodzkie-uczelnie","16":"tag-oswiata-w-lodzi","17":"tag-prawo-do-edukacji-mimo-zagrozen","18":"tag-szkoly-w-lodzi","19":"tag-tajna-szkola-na-ksiezycu","20":"tag-tajne-nauczanie","21":"tag-tajne-nauczanie-podczas-wojny-w-lodzi","22":"tag-tragiczny-koniec-tajnej-szkoly","23":"tag--wojna-swiatowa","24":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatori","25":"motype-eternal","26":"moformat-longrid-korotka"},"modified_by":"Iryna Semerenko","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4995","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/306"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4995"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4995\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5008,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4995\/revisions\/5008"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4865"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4995"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4995"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4995"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=4995"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=4995"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=4995"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}