{"id":3916,"date":"2023-02-08T16:21:51","date_gmt":"2023-02-08T15:21:51","guid":{"rendered":"https:\/\/lodz.one\/?p=3916"},"modified":"2023-04-01T18:41:12","modified_gmt":"2023-04-01T16:41:12","slug":"miejsce-w-ktorym-kiedys-uczyla-sie-mlodziez-zydowska-dzieje-lodzkiej-szkoly-talmud-tora","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/lodz.one\/pl\/eternal\/miejsce-w-ktorym-kiedys-uczyla-sie-mlodziez-zydowska-dzieje-lodzkiej-szkoly-talmud-tora-3916","title":{"rendered":"Miejsce, w kt\u00f3rym kiedy\u015b uczy\u0142a si\u0119 m\u0142odzie\u017c \u017cydowska: dzieje \u0142\u00f3dzkiej szko\u0142y \u201eTalmud Tora\u201d"},"content":{"rendered":"\n

Historia \u0141odzi jest \u015bci\u015ble zwi\u0105zana z rozwojem spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej w Polsce. Swego czasu w tym mie\u015bcie mieszka\u0142o wiele wybitnych postaci spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych by\u0142a lwia cz\u0119\u015b\u0107 naukowc\u00f3w, artyst\u00f3w i fabrykant\u00f3w, kt\u00f3rzy budowali \u0141\u00f3d\u017a – czytamy na stronie lodz.one<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Aktywna dzia\u0142alno\u015b\u0107 i liczna spo\u0142eczno\u015b\u0107 doprowadzi\u0142y do \u200b\u200bpowstania plac\u00f3wek o\u015bwiatowych, kt\u00f3rych celem by\u0142o kszta\u0142cenie m\u0142odzie\u017cy \u017cydowskiej. W\u015br\u00f3d nich znajdowa\u0142a si\u0119 szko\u0142a \u201eTalmud Tora\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Co to za plac\u00f3wka edukacyjna, z czego s\u0142ynie i na temat ciekawostek z jej historii – przeczytacie w poni\u017cszym materiale.<\/p>\n\n\n\n

Jak narodzi\u0142 si\u0119 pomys\u0142 za\u0142o\u017cenia szko\u0142y?<\/h2>\n\n\n\n

Spaceruj\u0105c ulic\u0105 Pomorsk\u0105, mo\u017cna zobaczy\u0107 ciekawy obiekt architektoniczny. Obecnie mie\u015bci si\u0119 w nim Wydzia\u0142 Nauk Pedagogicznych Uniwersytetu \u0141\u00f3dzkiego, ale kiedy\u015b istnia\u0142a tu szko\u0142a, kt\u00f3ra kszta\u0142ci\u0142a \u0142\u00f3dzk\u0105 m\u0142odzie\u017c \u017cydowsk\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Pocz\u0105tki szko\u0142y \u201eTalmud Tora\u201d si\u0119gaj\u0105 aktywnego rozkwitu spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej w \u0141odzi. Wielu miejskich fabrykant\u00f3w – gigant\u00f3w przemys\u0142u – by\u0142o przedstawicielami spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej. To oni starali si\u0119 o rozw\u00f3j medycyny, kultury i o\u015bwiaty w mie\u015bcie, a tak\u017ce opiekowali si\u0119 polskimi \u017bydami. Nazwiska te s\u0105 dobrze znane mieszka\u0144com \u0141odzi do dzi\u015b: Izrael Pozna\u0144ski, Markus Silberstein, Salomon Barczy\u0144ski i inni.<\/p>\n\n\n\n

Wymienieni wytw\u00f3rcy byli nie tylko aktywnymi dzia\u0142aczami spo\u0142ecznymi i filantropami, ale tak\u017ce cz\u0142onkami stowarzyszenia \u201eTalmud Tora\u201d, kt\u00f3re w XIX wieku za\u0142o\u017cy\u0142o \u017bydowskie Towarzystwo Dobroczynno\u015bci. Wpadli na pomys\u0142 za\u0142o\u017cenia szko\u0142y rzemie\u015blniczej dla \u017byd\u00f3w w \u0141odzi i znale\u017ali poparcie w\u015br\u00f3d podobnie my\u015bl\u0105cych ludzi.<\/p>\n\n\n\n

Otwarcie i dzia\u0142alno\u015b\u0107 szko\u0142y \u017cydowskiej w \u0141odzi<\/h2>\n\n\n
\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Pomys\u0142 urzeczywistniono – ju\u017c w 1890 roku otwarto w \u0141odzi pierwsz\u0105 fili\u0119 szko\u0142y \u201eTalmud Tora\u201d, dzia\u0142aj\u0105c\u0105 w wynajmowanej kamienicy przy ulicy Zachodniej. By\u0142o to jednak rozwi\u0105zanie tymczasowe, dop\u00f3ki pomys\u0142 nie znalaz\u0142 wsparcia finansowego.<\/p>\n\n\n\n

Na prze\u0142omie wiek\u00f3w projekt szko\u0142y zrealizowa\u0142 warszawski architekt Gustaw Landau-Gutenteger. Je\u015bli chodzi o kwestie finansowe, pomog\u0142a w tym para przemys\u0142owc\u00f3w – Jaroci\u0144scy, kt\u00f3rzy s\u0142yn\u0119li r\u00f3wnie\u017c z dzia\u0142alno\u015bci charytatywnej. Para popar\u0142a pomys\u0142 za\u0142o\u017cenia szko\u0142y i przekaza\u0142a \u015brodki na realizacj\u0119 projektu, dedykuj\u0105c ten akt uczczeniu rocznicy \u015blubu. Z archiw\u00f3w wiadomo r\u00f3wnie\u017c, \u017ce ma\u0142\u017ce\u0144stwo Jaroci\u0144skich przekaza\u0142o dodatkowe fundusze na rozpocz\u0119cie pracy szko\u0142y \u017cydowskiej, a tak\u017ce ufundowa\u0142o stypendia dla uczni\u00f3w plac\u00f3wki o\u015bwiatowej.<\/p>\n\n\n\n

Od pocz\u0105tku XX wieku do pocz\u0105tku II wojny \u015bwiatowej szko\u0142a \u201eTalmud Tora\u201d aktywnie dzia\u0142a\u0142a i rozwija\u0142a si\u0119. Studiowa\u0142a tu m\u0142odzie\u017c \u017cydowska, zdobywaj\u0105c wiedz\u0119 z zakresu tkactwa, mechaniki, a tak\u017ce cyklu nauk humanistycznych.<\/p>\n\n\n\n

Z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 plac\u00f3wki o\u015bwiatowej wi\u0105\u017ce si\u0119 nazwisko Jana Kirschrota, kt\u00f3ry przez pewien czas kierowa\u0142 szko\u0142\u0105 – pracowa\u0142 jako dyrektor. Ponadto dzi\u0119ki niemu w \u0141odzi zacz\u0105\u0142 dzia\u0142a\u0107 pierwszy klub rzemie\u015blniczy.<\/p>\n\n\n\n

Szko\u0142a \u017cydowska \u201eTalmud Tora\u201d w \u0141odzi nie zdo\u0142a\u0142a przetrwa\u0107 burzliwych wydarze\u0144 II wojny \u015bwiatowej. Wojska niemieckie zniszczy\u0142y wszystko, co wi\u0105za\u0142o si\u0119 z \u017bydami, w tym szko\u0142\u0119. Sam budynek nie zosta\u0142 zniszczony, ale prac\u0119 szko\u0142y trzeba by\u0142o przerwa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Po zako\u0144czeniu II wojny \u015bwiatowej dobudowano do szko\u0142y 4. pi\u0119tro, przez co zniszczono pierwotny wygl\u0105d budynku.<\/p>\n\n\n\n

Obecnie w budynku dawnej szko\u0142y \u017cydowskiej mie\u015bci si\u0119 Wydzia\u0142 Nauk Pedagogicznych Uniwersytetu \u0141\u00f3dzkiego. O tym, \u017ce kiedy\u015b dzia\u0142a\u0142a tu szko\u0142a rzemie\u015blnicza dla \u017byd\u00f3w, przypomina jedynie tablica pami\u0105tkowa. Po\u015bwi\u0119cona jest pami\u0119ci wszystkich zmar\u0142ych nauczycieli, uczni\u00f3w i absolwent\u00f3w, kt\u00f3rzy zostali zabici przez hitlerowc\u00f3w w czasie II wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Historia \u0141odzi jest \u015bci\u015ble zwi\u0105zana z rozwojem spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej w Polsce. Swego czasu w tym mie\u015bcie mieszka\u0142o wiele wybitnych postaci spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych by\u0142a lwia cz\u0119\u015b\u0107 naukowc\u00f3w, artyst\u00f3w i fabrykant\u00f3w, kt\u00f3rzy budowali \u0141\u00f3d\u017a – czytamy na stronie lodz.one. Aktywna dzia\u0142alno\u015b\u0107 i liczna spo\u0142eczno\u015b\u0107 doprowadzi\u0142y do \u200b\u200bpowstania plac\u00f3wek o\u015bwiatowych, kt\u00f3rych celem by\u0142o kszta\u0142cenie m\u0142odzie\u017cy \u017cydowskiej. […]<\/p>\n","protected":false},"author":308,"featured_media":3873,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1167],"tags":[2936,2436,2935,2934,2434,2571,2937,2459,2435,2938],"moimportance":[81],"motype":[1159],"moformat":[83],"class_list":{"0":"post-3916","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-education","8":"tag-talmud-tora-3","9":"tag-dzieje-lodzkiej-szkoly","10":"tag-dzieje-lodzkiej-szkoly-talmud-tora","11":"tag-formacja-edukacji","12":"tag-historia-edukacji","13":"tag-historia-oswiaty-w-lodzi","14":"tag-jak-narodzil-sie-pomysl-zalozenia-szkoly","15":"tag-lodzkie-uczelnie","16":"tag-oswiata-w-lodzi","17":"tag-otwarcie-i-dzialalnosc-szkoly-zydowskiej-w-lodzi","18":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatori","19":"motype-eternal","20":"moformat-vlasna"},"modified_by":"Iryna Semerenko","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3916","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/308"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3916"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3916\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3920,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3916\/revisions\/3920"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3873"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3916"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3916"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3916"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=3916"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=3916"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=3916"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}