{"id":3725,"date":"2022-10-11T08:06:46","date_gmt":"2022-10-11T06:06:46","guid":{"rendered":"https:\/\/lodz.one\/?p=3725"},"modified":"2023-01-27T15:58:34","modified_gmt":"2023-01-27T14:58:34","slug":"pierwsze-laznie-w-lodzi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/lodz.one\/pl\/eternal\/pierwsze-laznie-w-lodzi-3725","title":{"rendered":"Pierwsze \u0142a\u017anie w \u0141odzi"},"content":{"rendered":"\n

O ile wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie ciep\u0142a woda, prysznic i ciep\u0142a wanna wcale nie s\u0105 luksusowymi rzeczami, tylko codzienn\u0105 konieczno\u015bci\u0105, o tyle w dwudziestym wieku takie przedmioty domowego u\u017cytku by\u0142y uwa\u017cane za prawdziwe „przywileje”, kt\u00f3re nie ka\u017cdy dom posiada\u0142. Nasi przodkowie myli si\u0119, podgrzewaj\u0105c wod\u0119 w kocio\u0142kach i odwiedzaj\u0105c publiczne \u0142a\u017anie oraz \u017cydowskie mykwy – informuje strona lodz.one<\/a>.\u00a0\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Z poni\u017cszego artyku\u0142u mo\u017cna dowiedzie\u0107 si\u0119, jak wygl\u0105da\u0142y pierwsze \u0142\u00f3dzkie \u0142a\u017anie, co czyni je wyj\u0105tkowymi i jak nasi przodkowie korzystali z wodnych zabieg\u00f3w w przesz\u0142o\u015bci. <\/p>\n\n\n\n

Bez ciep\u0142ej wody: k\u0105piel na pocz\u0105tku dwudziestego wieku<\/h2>\n\n\n\n

\u0141a\u017anie pochodz\u0105 jeszcze z czas\u00f3w staro\u017cytnych – kroniki zawieraj\u0105 wiele informacji o tym, jak staro\u017cytni S\u0142owianie wykorzystywali r\u00f3\u017cne rodzaje \u0142a\u017ani do przeprowadzania wielu wa\u017cnych rytua\u0142\u00f3w. Przyk\u0142adowo, \u0142a\u017ania by\u0142a niezb\u0119dna do wyk\u0105pania noworodka, k\u0105pano w niej r\u00f3wnie\u017c osob\u0119 zmar\u0142\u0105, aby mog\u0142a w czysto\u015bci przej\u015b\u0107 do za\u015bwiat\u00f3w. \u0141a\u017anie cz\u0119sto stawa\u0142y si\u0119 te\u017c miejscami staro\u017cytnych poga\u0144skich rytua\u0142\u00f3w, w kt\u00f3rych to cz\u0119sto u\u017cywano wod\u0119.  <\/p>\n\n\n\n

Je\u017celi cofn\u0105\u0107 si\u0119 do czas\u00f3w bardziej bliskich do wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci, to w dwudziestym wieku w \u0141odzi nie by\u0142o jeszcze dobrze rozwini\u0119tej sieci wodoci\u0105gowej. Mimo to ludzie potrzebowali ciep\u0142ej wody w codziennym \u017cyciu. Jedynym innym sposobem na jej zdobycie by\u0142o zap\u0142acenie pieni\u0119dzy i czerpanie jej ze specjalnej beczki. Nie by\u0142o to \u0142atwe zadanie i zajmowa\u0142o nieco wi\u0119cej czasu, ale dla \u00f3wczesnych mieszka\u0144c\u00f3w \u0141odzi by\u0142a to prawie codzienna niezb\u0119dno\u015b\u0107. <\/p>\n\n\n\n

W tamtych czasach codzienne korzystanie z ciep\u0142ej wody w\u015br\u00f3d mieszka\u0144c\u00f3w \u0141odzi by\u0142o praktycznie niemo\u017cliwe. W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w, je\u015bli rodzina kupi\u0142a beczk\u0119 z ciep\u0142\u0105 wod\u0105, wszyscy cz\u0142onkowie rodziny k\u0105pali si\u0119 w tej wodzie. Zgodnie ze zwyczajem, jako pierwszy w wodzie z takiej beczki k\u0105pa\u0142 si\u0119 g\u0142owa rodziny, a po ojcu k\u0105pa\u0142a si\u0119 w niej ju\u017c reszta rodziny. <\/p>\n\n\n\n

\u0141a\u017anie w \u0141odzi przed wojn\u0105<\/h2>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Na pocz\u0105tku dwudziestego wieku istnia\u0142 jeszcze jeden spos\u00f3b k\u0105pieli w gor\u0105cej wodzie – odwiedzanie \u0142a\u017ani. W tym czasie w \u0141odzi funkcjonowa\u0142o kilka \u0142a\u017ani publicznych, z kt\u00f3rych lwia cz\u0119\u015b\u0107 przetrwa\u0142a do czas\u00f3w powojennych. <\/p>\n\n\n\n

W tamtym czasie mo\u017cna by\u0142o odwiedzi\u0107 takie \u0142a\u017anie p\u0142ac\u0105c niewielk\u0105 kwot\u0119 pieni\u0119dzy lub poprzez vouchery. \u00d3wcze\u015bni mieszka\u0144cy \u0141odzi szeroko korzystali z tej mo\u017cliwo\u015bci ze wzgl\u0119du na praktyczny brak wyboru. Ponadto \u0142a\u017anie mia\u0142y wiele dobroczynnych w\u0142a\u015bciwo\u015bci, pomaga\u0142y si\u0119 zrelaksowa\u0107 i poprawi\u0107 stan zdrowia. Takie \u0142a\u017anie dzia\u0142a\u0142y np. przy ulicach Wodnej i Szkolnej. <\/p>\n\n\n\n

Je\u017celi m\u00f3wi\u0107 o \u0142a\u017ani przy ulicy Wodnej, to by\u0142a ona jedn\u0105 z pierwszych w latach przedwojennych. Zosta\u0142a zbudowana w latach dwudziestych przez architekta Wies\u0142awa Lisowskiego. Architekt specjalizowa\u0142 si\u0119 w projektowaniu tego typu budynk\u00f3w u\u017cyteczno\u015bci publicznej, a z danych archiwalnych wiadomo, \u017ce wybudowa\u0142 w \u0141odzi kilkadziesi\u0105t obiekt\u00f3w tego typu.  <\/p>\n\n\n\n

Wspomniany wcze\u015bniej problem z dost\u0119pem do ciep\u0142ej wody cz\u0119sto prowadzi\u0142 do rozprzestrzeniania si\u0119 chor\u00f3b higienicznych. W zwi\u0105zku z tym w \u0142a\u017ani przy ulicy Wodnej powsta\u0142a nawet \u0142azienka z prysznicami dla dzieci cierpi\u0105cych na \u015bwierzb.<\/p>\n\n\n\n

Gdzie umywali si\u0119 cz\u0142onkowie \u0142\u00f3dzkiej spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej? <\/p>\n\n\n\n

\u017bydzi mieli swoje w\u0142asne rytua\u0142y zwi\u0105zane z \u0142a\u017aniami. Na swoje potrzeby budowali mykwy, jak na przyk\u0142ad ta w \u0141odzi przy ulicy Gda\u0144skiej, dawna rytualna \u0142a\u017ania \u017cydowska, kt\u00f3ra przez d\u0142ugi czas by\u0142a jedn\u0105 z najlepszych w mie\u015bcie. <\/p>\n\n\n\n

Mykwa ta zosta\u0142a wybudowana na pocz\u0105tku lat dwudziestych dwudziestego wieku z inicjatywy chasyd\u00f3w z Kalwarii. Ta \u0142\u00f3dzka \u0142a\u017ania wyr\u00f3\u017cnia\u0142a si\u0119 spo\u015br\u00f3d innych bardzo wysokimi standardami higieny i obs\u0142ugi. Baseny by\u0142y wy\u0142o\u017cone p\u0142ytkami, a mykwa nale\u017ca\u0142a do ortodoksyjnych \u017cyd\u00f3w Agudat. Obecnie, dawny budynek mykwy u\u017cytkowany jest przez Uniwersytet \u0141\u00f3dzki. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

O ile wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie ciep\u0142a woda, prysznic i ciep\u0142a wanna wcale nie s\u0105 luksusowymi rzeczami, tylko codzienn\u0105 konieczno\u015bci\u0105, o tyle w dwudziestym wieku takie przedmioty domowego u\u017cytku by\u0142y uwa\u017cane za prawdziwe „przywileje”, kt\u00f3re nie ka\u017cdy dom posiada\u0142. Nasi przodkowie myli si\u0119, podgrzewaj\u0105c wod\u0119 w kocio\u0142kach i odwiedzaj\u0105c publiczne \u0142a\u017anie oraz \u017cydowskie mykwy – informuje strona lodz.one.\u00a0\u00a0 […]<\/p>\n","protected":false},"author":311,"featured_media":2185,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1165],"tags":[2338,2800,2801,2340,2798,2799,2803,2802,2362,2364],"motype":[1159],"moformat":[83],"moimportance":[81],"class_list":{"0":"post-3725","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-business","8":"tag-biznes-w-lodzi","9":"tag-dzieje-lazni-zydowskiej-w-lodzi","10":"tag-gdzie-kapali-sie-lodzianie","11":"tag-historia-biznesu","12":"tag-historia-lazni","13":"tag-jak-dzialaly-pierwsze-kapiele","14":"tag-pierwsze-laznie-w-lodzi","15":"tag-rozbudowa-lazni-w-lodzi","16":"tag-lodzcy-biznesmeni","17":"tag-lodzcy-producenci","18":"motype-eternal","19":"moformat-vlasna","20":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatori"},"modified_by":"Iryna Semerenko","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3725","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/311"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3725"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3725\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3729,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3725\/revisions\/3729"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2185"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3725"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3725"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3725"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=3725"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=3725"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=3725"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}