{"id":3556,"date":"2022-10-19T19:52:28","date_gmt":"2022-10-19T17:52:28","guid":{"rendered":"https:\/\/lodz.one\/?p=3556"},"modified":"2023-01-24T11:16:07","modified_gmt":"2023-01-24T10:16:07","slug":"finansowana-przez-fabrykantow-historia-pierwszej-lodzkiej-gazety-lodzer-zeitung","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/lodz.one\/pl\/eternal\/finansowana-przez-fabrykantow-historia-pierwszej-lodzkiej-gazety-lodzer-zeitung-3556","title":{"rendered":"Finansowana przez fabrykant\u00f3w: historia pierwszej \u0142\u00f3dzkiej gazety – Lodzer Zeitung"},"content":{"rendered":"\n

Lodzer Zeitung by\u0142a pierwsz\u0105 \u0142\u00f3dzk\u0105 gazet\u0105, kt\u00f3ra pierwotnie wydawana by\u0142a jako magazyn w dw\u00f3ch j\u0119zykach – niemieckim i polskim. Pierwszy numer opublikowany zosta\u0142 pod koniec 1863 roku z inicjatywy dow\u00f3dcy wojskowego, pu\u0142kownika Aleksandra von Broemsena. Za\u0142o\u017cycielem i wydawc\u0105 magazynu by\u0142 Jan Petersilge. Pocz\u0105tkowo magazyn pe\u0142ni\u0142 rol\u0119 informatora o rozporz\u0105dzeniach pa\u0144stwowych i lokalnych, a tak\u017ce publikowa\u0142 prywatne og\u0142oszenia. Drukowanie gazety finansowali niemieccy producenci i kupcy, kt\u00f3rzy prowadzili interesy w \u0141odzi. Gazeta ukazywa\u0142a si\u0119 do lutego 1915 roku, podaje strona lodz.one<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Najpierw by\u0142 to magazyn<\/h2>\n\n\n
\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Pierwsza gazeta w polskim mie\u015bcie \u0141\u00f3d\u017a – Lodzer Zeitung, ukaza\u0142a si\u0119 2 grudnia 1863 roku.<\/p>\n\n\n\n

Pocz\u0105tkowo wydanie ukazywa\u0142o si\u0119 jako magazyn, a jego pierwsza nazwa to Lodzer Anzeiger. Pierwszy numer magazynu ukaza\u0142 si\u0119 z inicjatywy dow\u00f3dcy wojskowego, pu\u0142kownika Aleksandra von Broemsena, kt\u00f3ry by\u0142 ba\u0142tyckim Niemcem odbywaj\u0105cym s\u0142u\u017cb\u0119 w Imperium Rosyjskim. <\/p>\n\n\n\n

Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce w tym czasie Kr\u00f3lestwo Polskie, do kt\u00f3rego nale\u017ca\u0142o miasto \u0141\u00f3d\u017a, by\u0142o<\/p>\n\n\n\n

pa\u0144stwem wasalnym Imperium Rosyjskiego. A w latach 1863-1864 na terenie dawnego Kr\u00f3lestwa Polskiego wybuch\u0142o Powstanie Styczniowe, narodowowyzwole\u0144cze powstanie Polak\u00f3w przeciwko Imperium Rosyjskiemu.<\/p>\n\n\n\n

W okresie Powstania Styczniowego i wprowadzenia stanu wojennego pojawi\u0142 si\u0119 pierwszy numer Lodzer Anzeiger. Wa\u017cnym powodem utworzenia gazety by\u0142a ch\u0119\u0107 barona von Broemsena do publikowania swoich or\u0119dzi i dekret\u00f3w. Z t\u0105 my\u015bl\u0105 zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do wydawcy Jana Petersilge, kt\u00f3ry sta\u0142 za\u0142o\u017cycielem pierwszej gazety w \u0141odzi.<\/p>\n\n\n\n

Janowi Petersilge zale\u017ca\u0142o na regularnej dzia\u0142alno\u015bci wydawniczej, wi\u0119c przy wsparciu dow\u00f3dcy wojskowego Aleksandra von Broemsena wyst\u0105pi\u0142 do odpowiednich w\u0142adz w Sankt Petersburgu o zgod\u0119 na publikowanie regularnej gazety. Zreszt\u0105 Jan Petersilge otrzyma\u0142 to pozwolenie.<\/p>\n\n\n\n

Pocz\u0105tkowo magazyn ukazywa\u0142 si\u0119 w dw\u00f3ch j\u0119zykach – niemieckim i polskim. Pierwszym redaktorem gazety by\u0142 August Thiele. Magazyn pocz\u0105tkowo mia\u0142 cztery strony i ukazywa\u0142 si\u0119 dwa razy w tygodniu. Roczna prenumerata kosztowa\u0142a 20 z\u0142. Pierwsze wydania zawiera\u0142y g\u0142\u00f3wnie oficjalne og\u0142oszenia, kilka reklam handlowych i niewielki dzia\u0142 z wiadomo\u015bciami.<\/p>\n\n\n\n

Drukowanie gazety finansowali niemieccy przemys\u0142owcy i kupcy, kt\u00f3rzy rozwijali swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 w \u0141odzi. W szczeg\u00f3lno\u015bci przemys\u0142owiec Karl Wilhelm Scheibler przekaza\u0142 \u015brodki na zakup niezb\u0119dnych maszyn i materia\u0142\u00f3w drukarskich. Redakcja gazety mie\u015bci\u0142a si\u0119 pocz\u0105tkowo przy ulicy Piotrkowskiej 11, a od po\u0142owy lat 70. XIX wieku – przy Piotrkowskiej 18.<\/p>\n\n\n\n

Po zako\u0144czeniu stanu wojennego Petersilge stopniowo zmieni\u0142 charakter gazety. Poszerzy\u0142 zakres o wydarzenia lokalne, przyj\u0105\u0142 z gazet warszawskich wiadomo\u015bci o osi\u0105gni\u0119ciach technicznych, wydarzeniach kulturalnych i politycznych, jak r\u00f3wnie\u017c zmieni\u0142 nazw\u0119 gazety. Nast\u0105pi\u0142o to w 1865 roku. Od tego czasu gazeta publikowana jest pod nazw\u0105 Lodzer Zeitung.<\/p>\n\n\n\n

Dalsze losy gazety<\/h2>\n\n\n
\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Od 1 stycznia 1865 roku gazeta Lodzer Zeitung zacz\u0119\u0142a ukazywa\u0107 si\u0119 tygodniowo we wtorki, czwartki i soboty, ka\u017cdy numer zawiera\u0142 cztery strony. 1 lipca 1881 roku za\u0142o\u017cyciel i wydawca gazety, Jan Petersilge, otrzyma\u0142 od w\u0142adz rosyjskich zgod\u0119 na codzienne wydawanie gazety. Jednak od tego momentu gazeta by\u0142a wydawana tylko w j\u0119zyku niemieckim. Natomiast w niedzielnym wydaniu gazety znajdowa\u0142 si\u0119 cotygodniowy polski dodatek do gazety – Gazeta \u0141\u00f3dzka. Tym samym niedzielne wydanie gazety liczy\u0142o 20 stron.<\/p>\n\n\n\n

Lodzer Zeitung pozostawa\u0142a do 1915 roku wiod\u0105c\u0105 gazet\u0105 niemieckoj\u0119zyczn\u0105, cz\u0119sto czytan\u0105 r\u00f3wnie\u017c przez \u017byd\u00f3w i Polak\u00f3w. Wraz z wybuchem wojny rosyjsko-japo\u0144skiej (1904 r.) opr\u00f3cz wydania porannego i popo\u0142udniowego zacz\u0119\u0142o ukazywa\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c wydanie wieczorne, aby w odpowiednim czasie dostarcza\u0107 aktualnych informacji o zaistnia\u0142ych wydarzeniach.<\/p>\n\n\n\n

Lodzer Zeitung okre\u015bla\u0142a si\u0119 jako gazeta liberalna i bezpartyjna. Historycy wskazuj\u0105 jednak na odwr\u00f3t. Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce w czasie istnienia gazety miasto \u0141\u00f3d\u017a by\u0142o rz\u0105dzone przez rosyjskiego gubernatora, a \u0142\u00f3dzka prasa znajdowa\u0142a si\u0119 pod wyra\u017an\u0105 rosyjsk\u0105 cenzur\u0105. Rodzina Jana Petersilge by\u0142a lojalna wobec Imperium Rosyjskiego, posiada\u0142a obywatelstwo rosyjskie i nale\u017ca\u0142a do Rosyjskiej Cerkwi Prawos\u0142awnej.<\/p>\n\n\n\n

Polityczne stanowisko gazety wyra\u017anie ujawni\u0142o si\u0119 w reporta\u017cach po wybuchu I wojny \u015bwiatowej w 1914 roku. 27 listopada 1914 roku, gdy wojska niemieckie i austro-w\u0119gierskie by\u0142y ju\u017c w pobli\u017cu miasta, gazeta informowa\u0142a, \u017ce rosyjska armia cesarska pokonuje wojska niemieckie i austro-w\u0119gierskie na wszystkich polskich frontach, cho\u0107 sytuacja wygl\u0105da\u0142a inaczej.<\/p>\n\n\n\n

Ostatnie wydanie gazety ukaza\u0142o si\u0119 4 lutego 1915 roku. Cztery dni p\u00f3\u017aniej gazeta zosta\u0142a zast\u0105piona przez Deutsche Lodzer Zeitung.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Lodzer Zeitung by\u0142a pierwsz\u0105 \u0142\u00f3dzk\u0105 gazet\u0105, kt\u00f3ra pierwotnie wydawana by\u0142a jako magazyn w dw\u00f3ch j\u0119zykach – niemieckim i polskim. Pierwszy numer opublikowany zosta\u0142 pod koniec 1863 roku z inicjatywy dow\u00f3dcy wojskowego, pu\u0142kownika Aleksandra von Broemsena. Za\u0142o\u017cycielem i wydawc\u0105 magazynu by\u0142 Jan Petersilge. Pocz\u0105tkowo magazyn pe\u0142ni\u0142 rol\u0119 informatora o rozporz\u0105dzeniach pa\u0144stwowych i lokalnych, a tak\u017ce publikowa\u0142 […]<\/p>\n","protected":false},"author":311,"featured_media":2545,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1165],"tags":[2338,2705,2340,2704,2703,2701,2699,2419,2700,2702],"motype":[1159],"moformat":[83],"moimportance":[81],"class_list":{"0":"post-3556","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-business","8":"tag-biznes-w-lodzi","9":"tag-gazety-i-czasopisma-w-lodzi","10":"tag-historia-biznesu","11":"tag-historia-i-fakty-gazety-lodzkiej","12":"tag-historia-wydawnictwa","13":"tag-historie-gazety","14":"tag-lodzer-zeitung-3","15":"tag-wydawnictwo-w-lodzi","16":"tag-znane-gazety","17":"tag-znane-lodzkie-gazety","18":"motype-eternal","19":"moformat-vlasna","20":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatori"},"modified_by":"Iryna Semerenko","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3556","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/311"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3556"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3556\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3563,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3556\/revisions\/3563"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2545"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3556"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3556"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3556"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=3556"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=3556"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=3556"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}