{"id":3275,"date":"2023-05-17T17:08:42","date_gmt":"2023-05-17T15:08:42","guid":{"rendered":"https:\/\/lodz.one\/?p=3275"},"modified":"2023-09-14T13:30:05","modified_gmt":"2023-09-14T11:30:05","slug":"lodzka-manufaktura-historia-jednej-fabryki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/lodz.one\/pl\/eternal\/lodzka-manufaktura-historia-jednej-fabryki-3275","title":{"rendered":"\u0141\u00f3dzka „Manufaktura”: historia jednej fabryki"},"content":{"rendered":"\n

Po\u0142owa XIX wieku charakteryzowa\u0142a si\u0119 szybk\u0105 urbanizacj\u0105 przemys\u0142ow\u0105 \u0141odzi. Jeden po drugim bogaci przedsi\u0119biorcy otwierali fabryki i przedsi\u0119biorstwa przemys\u0142owe, pojawia\u0142y si\u0119 ca\u0142e miasta robotnicze. \u0141\u00f3d\u017a sta\u0142a si\u0119 europejskim centrum produkcji w\u0142\u00f3kienniczej. W tym czasie bogaci przedsi\u0119biorcy posiadali ca\u0142e imperia tekstylne. Bez w\u0105tpienia najs\u0142ynniejszym z nich by\u0142o imperium w\u0142\u00f3kiennicze Izraela Pozna\u0144skiego. Wszystko zacz\u0119\u0142o si\u0119 od fabryki, a sko\u0144czy\u0142o pojawieniem si\u0119 kompleksu handlowo-us\u0142ugowo-rozrywkowego – pisze lodz.one<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Manufaktura Izraela Pozna\u0144skiego – najwi\u0119ksze przedsi\u0119biorstwo tekstylne w Europie <\/h2>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

W po\u0142owie XIX wieku rozw\u00f3j przemys\u0142u w miastach europejskich przyspieszy\u0142 i \u0141\u00f3d\u017a nie by\u0142a wyj\u0105tkiem. Zanim jednak przeniesiemy si\u0119 do XIX-wiecznej \u0141odzi, warto przypomnie\u0107, \u017ce pod koniec XVIII wieku Rzeczpospolita Obojga Narod\u00f3w zosta\u0142a podzielona, \u200b\u200ba p\u00f3\u017aniej Europa prze\u017cy\u0142a wojny napoleo\u0144skie. Po tych burzliwych wydarzeniach znaczna cz\u0119\u015b\u0107 ziem polskich, w tym \u0141\u00f3d\u017a, znalaz\u0142a si\u0119 w Kr\u00f3lestwie Polskim – pa\u0144stwie wasalnym Imperium Rosyjskiego.<\/p>\n\n\n\n

W 1823 roku namiestnik Kr\u00f3lestwa Polskiego wyznaczy\u0142 \u0141\u00f3d\u017a jako o\u015brodek przemys\u0142u w\u0142\u00f3kienniczego. Prawdziwy rozkwit \u0141odzi przemys\u0142owej nast\u0105pi\u0142 jednak w po\u0142owie i drugiej po\u0142owie XIX wieku, po serii powsta\u0144 polskich przeciwko Imperium Rosyjskiemu.<\/p>\n\n\n\n

Po powstaniu listopadowym w 1851 roku w\u0142adze carskie znios\u0142y barier\u0119 celn\u0105 na\u0142o\u017con\u0105 na Kr\u00f3lestwo Polskie. Pozwoli\u0142o to \u0141odzi na swobodny eksport swoich towar\u00f3w. W latach 60. zezwolono na zamieszkanie w \u0141odzi mieszka\u0144com okolicznych wsi, jednocze\u015bnie w mie\u015bcie szybko rozwija\u0142a si\u0119 kolej. Wszystkie wy\u017cej wymienione czynniki spowodowa\u0142y prawdziwy boom rozwojowy przemys\u0142u i samego miasta. \u0141\u00f3d\u017a sta\u0142a si\u0119 atrakcyjnym miastem dla Niemc\u00f3w, Czech\u00f3w i \u017byd\u00f3w. Niekt\u00f3rzy przedsi\u0119biorcy zak\u0142adali tu ca\u0142e imperia tekstylne, cho\u0107 wszystko zaczyna\u0142o si\u0119 od skromnych fabryk.<\/p>\n\n\n\n

Jednym z \u0142\u00f3dzkich przedsi\u0119biorc\u00f3w, kt\u00f3rzy zbudowali ca\u0142y kompleks przemys\u0142owy, by\u0142 Izrael Pozna\u0144ski, polski biznesmen pochodzenia \u017cydowskiego. Przej\u0105\u0142 od ojca firm\u0119 produkuj\u0105c\u0105 tekstylia i zacz\u0105\u0142 j\u0105 rozwija\u0107 w latach 50-tych. W latach 70. XIX wieku nast\u0105pi\u0142 wyra\u017any rozkwit biznesu Izraela Pozna\u0144skiego.<\/p>\n\n\n\n

W 1871 roku przedsi\u0119biorca zacz\u0105\u0142 wykupywa\u0107 ziemi\u0119 przy ul. Ogrodowej. Rok p\u00f3\u017aniej pojawi\u0142 si\u0119 tu pierwszy budynek fabryki. Stopniowo fabryka przekszta\u0142ci\u0142a si\u0119 w przedsi\u0119biorstwo, w kt\u00f3rym surowce przechodzi\u0142y pe\u0142ny cykl przetwarzania – od stworzenia prz\u0119dzy do barwienia gotowej tkaniny. Fabryka \u0142\u00f3dzkiego biznesmena zyska\u0142a s\u0142aw\u0119 najwi\u0119kszego przedsi\u0119biorstwa w\u0142\u00f3kienniczego w Europie.<\/p>\n\n\n\n

Kompleks Izraela Pozna\u0144skiego by\u0142 naprawd\u0119 imponuj\u0105cy pod wzgl\u0119dem powierzchni, gdy\u017c mie\u015bci\u0142y si\u0119 w nim tkalnie, prz\u0119dzalnia, bielnik i apretura, farbiarnia, drukarnia i wyka\u0144czania tkanin. Opr\u00f3cz tego znajdowa\u0142y si\u0119 tu r\u00f3wnie\u017c oddzia\u0142 naprawy i budowy maszyn, \u015blusarnia, odlewnia i parowozownia, gazownia, remiza stra\u017cacka, magazyny, bocznica kolejowa, kantor fabryczny oraz magazyny. Z biegiem czasu kompleks fabryczny w\u0142a\u015bciwie przekszta\u0142ci\u0142 si\u0119 w \u201emiasto w mie\u015bcie\u201d. Wok\u00f3\u0142 ogromnej fabryki pojawi\u0142y si\u0119 domy dla robotnik\u00f3w, szpital, ko\u015bci\u00f3\u0142 i sto\u0142\u00f3wka.<\/p>\n\n\n\n

Biznes Izraela Pozna\u0144skiego ca\u0142y czas si\u0119 rozwija\u0142, dlatego w 1877 roku przedsi\u0119biorca postanowi\u0142 wybudowa\u0107 Pa\u0142ac obok swojej fabryki. \u201e\u0141\u00f3dzki Luwr\u201d, tak jeszcze by\u0142 zwany Pa\u0142ac, zosta\u0142 wybudowany w stylu barokowym i sta\u0142 si\u0119 jednym z najwybitniejszych zabytk\u00f3w architektury \u0141odzi.<\/p>\n\n\n\n

Izrael Pozna\u0144ski zmar\u0142 w kwietniu 1900 roku. Maj\u0105tek przedsi\u0119biorcy przeszed\u0142 pod kontrol\u0119 jego potomk\u00f3w. Istotny wp\u0142yw na dzia\u0142alno\u015b\u0107 Pozna\u0144skiego mia\u0142a I wojna \u015bwiatowa. Kolejne lata nie by\u0142y lepsze – firma stopniowo trafi\u0142a w d\u0142ugi.<\/p>\n\n\n\n

Od fabryki do kompleksu handlowo-us\u0142ugowo-rozrywkowego<\/h2>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

W latach 90. ubieg\u0142ego wieku \u0141\u00f3d\u017a wygl\u0105da\u0142a na nieco przygn\u0119bione miasto. Wiele przedsi\u0119biorstw zbankrutowa\u0142o i ca\u0142kowicie wstrzyma\u0142o swoj\u0105 prac\u0119. Sklepy, w kt\u00f3rych pracowa\u0142y setki ludzi, opustosza\u0142y, a aktywni obywatele przenie\u015bli si\u0119 z \u0141odzi do Warszawy.<\/p>\n\n\n\n

Mimo to miasto znalaz\u0142o si\u0142\u0119, by przetrwa\u0107 ten czas i radykalnie si\u0119 odnowi\u0107. W\u0142a\u015bciwie proces ten nazwano \u201erewitalizacj\u0105\u201d, czyli powrotem do \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n

Na prze\u0142omie tysi\u0105cleci w\u0142adze miasta uzna\u0142y wszystkie budynki poprodukcyjne powy\u017cej 50 lat za pomniki historii i zabroni\u0142y ich zniesieniu. Proces rewitalizacji obj\u0105\u0142 r\u00f3wnie\u017c dawne imperium w\u0142\u00f3kiennicze Izraela Pozna\u0144skiego. W latach 2003-2006 przeprowadzono ca\u0142kowit\u0105 renowacj\u0119 13 zabytkowych budynk\u00f3w wchodz\u0105cych w sk\u0142ad kompleksu. Renowacja nie zmieni\u0142a pierwotnego wygl\u0105du tych budynk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Tym samym zamiast dawnych budynk\u00f3w poprodukcyjnych przed mieszka\u0144cami i go\u015b\u0107mi \u0141odzi pojawi\u0142 si\u0119 kompleks handlowo-us\u0142ugowo-rozrywkowy \u201eManufaktura\u201d. Kompleks sta\u0142 si\u0119 prawdziw\u0105 wizyt\u00f3wk\u0105 \u0141odzi. W miejscu hal i budynk\u00f3w, w kt\u00f3rych pracowali robotnicy, otworzy\u0142y si\u0119 restauracje, kawiarnie, bilard, hotel, centrum handlowe ze sklepami. Jest r\u00f3wnie\u017c teatr, 15-salowe kino i eksperymentarium. Pojawi\u0142a si\u0119 tak\u017ce d\u0142uga 300-metrowa aleja fontann.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

W najwi\u0119kszym budynku kompleksu, kt\u00f3ry w XIX wieku by\u0142 budynkiem tkalni mie\u015bci\u0142 si\u0119 designerski hotel. Obiekt zachwyca najwi\u0119kszym w mie\u015bcie centrum konferencyjnym i basenem na dachu. A cz\u0119\u015b\u0107 starej tkalni zajmowa\u0142o Muzeum Sztuki.<\/p>\n\n\n\n

Z histori\u0105 rozwoju i powstania imperium w\u0142\u00f3kienniczego Izraela Pozna\u0144skiego mo\u017cna zapozna\u0107 si\u0119 w Muzeum Fabryki. Tutaj mo\u017cna zobaczy\u0107 krosna tkackie, kt\u00f3re maj\u0105 ponad sto lat.<\/p>\n\n\n\n

\u0141\u00f3dzka \u201eManufaktura\u201d to po\u0142\u0105czenie przesz\u0142o\u015bci z nowoczesno\u015bci\u0105. Gigantyczny kompleks jednocze\u015bnie zachowuje pami\u0119\u0107 o chwalebnej przesz\u0142o\u015bci miasta i ka\u017cdego dnia otwiera przed mieszka\u0144cami i go\u015b\u0107mi \u0141odzi wiele mo\u017cliwo\u015bci: kulturalnych, rozrywkowych, handlowych. A wszystko zacz\u0119\u0142o si\u0119 kiedy\u015b od jednej fabryki…<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Po\u0142owa XIX wieku charakteryzowa\u0142a si\u0119 szybk\u0105 urbanizacj\u0105 przemys\u0142ow\u0105 \u0141odzi. Jeden po drugim bogaci przedsi\u0119biorcy otwierali fabryki i przedsi\u0119biorstwa przemys\u0142owe, pojawia\u0142y si\u0119 ca\u0142e miasta robotnicze. \u0141\u00f3d\u017a sta\u0142a si\u0119 europejskim centrum produkcji w\u0142\u00f3kienniczej. W tym czasie bogaci przedsi\u0119biorcy posiadali ca\u0142e imperia tekstylne. Bez w\u0105tpienia najs\u0142ynniejszym z nich by\u0142o imperium w\u0142\u00f3kiennicze Izraela Pozna\u0144skiego. Wszystko zacz\u0119\u0142o si\u0119 od fabryki, […]<\/p>\n","protected":false},"author":306,"featured_media":1950,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1165],"tags":[2338,2503,2426,2340,2372,2502,2362,2364,2501,2356,2504],"moimportance":[81],"motype":[1159],"moformat":[83],"class_list":{"0":"post-3275","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-business","8":"tag-biznes-w-lodzi","9":"tag-bo-w-lodzi-byla-manufaktura","10":"tag-fabryki-w-lodzi","11":"tag-historia-biznesu","12":"tag-historia-fabryki","13":"tag-historia-manufaktury","14":"tag-lodzcy-biznesmeni","15":"tag-lodzcy-producenci","16":"tag-manufaktura-w-lodzi","17":"tag-produkcja-w-lodzi","18":"tag-zaklady-i-fabryki","19":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatori","20":"motype-eternal","21":"moformat-vlasna"},"modified_by":"Igor Storoshchuk","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3275","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/306"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3275"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3275\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4175,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3275\/revisions\/4175"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1950"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3275"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3275"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3275"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=3275"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=3275"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=3275"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}