{"id":3150,"date":"2022-08-16T11:07:07","date_gmt":"2022-08-16T09:07:07","guid":{"rendered":"https:\/\/lodz.one\/?p=3150"},"modified":"2022-12-13T18:14:11","modified_gmt":"2022-12-13T17:14:11","slug":"najbogatsi-lodzianie-xix-wieku-co-pozostawili-po-sobie-krolowie-tekstyliow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/lodz.one\/pl\/eternal\/najbogatsi-lodzianie-xix-wieku-co-pozostawili-po-sobie-krolowie-tekstyliow-3150","title":{"rendered":"Najbogatsi \u0142odzianie XIX wieku: co pozostawili po sobie \u201ekr\u00f3lowie tekstyli\u00f3w\u201d?"},"content":{"rendered":"\n<p>Nazywani s\u0105 tekstylnymi lub bawe\u0142nianymi kr\u00f3lami \u0141odzi XIX wieku. Multimilionerzy ubieg\u0142ego wieku, kt\u00f3rzy zbudowali ca\u0142e imperia biznesowe. Tysi\u0105ce \u0142odzian pracowa\u0142o w ich fabrykach i zak\u0142adach. Niekt\u00f3rzy z nich zas\u0142yn\u0119li nie tylko umiej\u0119tno\u015bciami przedsi\u0119biorczymi, ale tak\u017ce filantropi\u0105, inni za\u015b byli prawdziwymi wyzyskiwaczami &#8211; pisze <a href=\"https:\/\/lodz.one\/\">lodz.one<\/a>.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Mowa o tr\u00f3jce najbogatszych ludzi XIX-wiecznej polskiej \u0141odzi &#8211; Ludwiku Geyerze, Izraelu Pozna\u0144skim i Karolu Scheiblerze.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_74 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a13d09997a1b\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a13d09997a1b\"  aria-label=\"Toggle\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/lodz.one\/pl\/eternal\/najbogatsi-lodzianie-xix-wieku-co-pozostawili-po-sobie-krolowie-tekstyliow-3150\/#Ludwik_Geyer_%E2%80%93_od_oblednego_bogactwa_do_bankructwa\" >Ludwik Geyer &#8211; od ob\u0142\u0119dnego bogactwa do bankructwa<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/lodz.one\/pl\/eternal\/najbogatsi-lodzianie-xix-wieku-co-pozostawili-po-sobie-krolowie-tekstyliow-3150\/#Karol_Scheibler_%E2%80%93_fabrykant_ktory_podniosl_prestiz_Lodzi_w_Europie\" >Karol Scheibler &#8211; fabrykant, kt\u00f3ry podni\u00f3s\u0142 presti\u017c \u0141odzi w Europie<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/lodz.one\/pl\/eternal\/najbogatsi-lodzianie-xix-wieku-co-pozostawili-po-sobie-krolowie-tekstyliow-3150\/#Izrael_Poznanski_%E2%80%93_wyzyskiwacz_i_mecenas_jednoczesnie\" >Izrael Pozna\u0144ski &#8211; wyzyskiwacz i mecenas jednocze\u015bnie<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/lodz.one\/pl\/eternal\/najbogatsi-lodzianie-xix-wieku-co-pozostawili-po-sobie-krolowie-tekstyliow-3150\/#Palace_fabryki_manufaktury_%E2%80%93_spuscizna_krolow_tekstyliow\" >Pa\u0142ace, fabryki, manufaktury &#8211; spu\u015bcizna kr\u00f3l\u00f3w tekstyli\u00f3w<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Ludwik_Geyer_%E2%80%93_od_oblednego_bogactwa_do_bankructwa\"><\/span>Ludwik Geyer &#8211; od ob\u0142\u0119dnego bogactwa do bankructwa<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"538\" src=\"https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2022\/12\/1-1-1024x538.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3151\" srcset=\"https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2022\/12\/1-1-1024x538.jpg 1024w, https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2022\/12\/1-1-300x158.jpg 300w, https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2022\/12\/1-1-768x403.jpg 768w, https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2022\/12\/1-1-696x365.jpg 696w, https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2022\/12\/1-1-1068x561.jpg 1068w, https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2022\/12\/1-1.jpg 1200w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Ludwik Geyer urodzi\u0142 si\u0119 6 stycznia 1805 roku w Kr\u00f3lestwie Prus. Od najm\u0142odszych lat wiedzia\u0142 o funkcjonowaniu fabryk, poniewa\u017c jego ojciec, Adam Geyer, by\u0142 w\u0142a\u015bcicielem ma\u0142ej prz\u0119dzalni bawe\u0142ny. L. Geyer studiowa\u0142 w Akademii Berli\u0144skiej, a po studiach poszed\u0142 do pracy w fabryce ojca. Sprawy rodzinne nie uk\u0142ada\u0142y si\u0119 zbyt dobrze, wi\u0119c w 1828 roku rodzina Geyer\u00f3w zdecydowa\u0142a si\u0119 przenie\u015b\u0107 do polskiego miasta \u0141\u00f3d\u017a.<\/p>\n\n\n\n<p>W latach 20. w \u0141odzi zacz\u0105\u0142 rozwija\u0107 si\u0119 przemys\u0142. Zgodnie z planem w\u0142adz Kr\u00f3lestwa Polskiego miasto mia\u0142o sta\u0107 si\u0119 o\u015brodkiem przemys\u0142u tekstylnego.<\/p>\n\n\n\n<p>Zaraz po przeprowadzce do \u0141odzi L. Geyer podpisa\u0142 umow\u0119 z Komisj\u0105 Wojew\u00f3dztwa Mazowieckiego. Zgodnie z umow\u0105 rodowity producent otrzyma\u0142 teren pod budow\u0119, pomoc przy wznoszeniu przysz\u0142ej fabryki, a tak\u017ce licencj\u0119 na import prz\u0119dzy z obni\u017con\u0105 stawk\u0105 celn\u0105. W zamian za to przedsi\u0119biorca zobowi\u0105za\u0142 si\u0119 do jak najszybszego uruchomienia fabryki bawe\u0142ny z warsztatami i krosnami.<\/p>\n\n\n\n<p>L. Geyer dotrzyma\u0142 s\u0142owa i szybko uruchomi\u0142 fabryk\u0119 z 12 krosnami przy g\u0142\u00f3wnej ulicy miasta, czyli Piotrkowskiej. W 1833 roku L. Geyer rozbudowa\u0142 swoj\u0105 fabryk\u0119 &#8211; liczy\u0142a odt\u0105d 33 krosien. W tym samym roku przedsi\u0119biorca kupi\u0142 now\u0105 nieruchomo\u015b\u0107 przy tej samej ulicy, gdzie wybudowa\u0142 dw\u00f3r w stylu klasycystycznym.<\/p>\n\n\n\n<p>Interesy biznesmena uk\u0142ada\u0142y si\u0119 dobrze, dlatego w 1837 roku otworzy\u0142 now\u0105 prz\u0119dzalni\u0119, ponownie przy ulicy Piotrkowskiej. Sta\u0142a si\u0119 znana pod nazw\u0105 Bia\u0142a Fabryka, poniewa\u017c budynek wykonano w jasnej kolorystyce, w stylu klasycystycznym.<\/p>\n\n\n\n<p>Pod koniec 1838 roku L. Geyer wprowadzi\u0142 prawdziwie nowatorskie rozwi\u0105zanie &#8211; przedsi\u0119biorca zainstalowa\u0142 w fabryce 60-konny silnik parowy. Da\u0142o to pocz\u0105tek mechanizacji pracy w zak\u0142adach w\u0142\u00f3kienniczych nie tylko w \u0141odzi, ale w ca\u0142ym Kr\u00f3lestwie Polskim.<\/p>\n\n\n\n<p>Na pocz\u0105tku lat 50. ubieg\u0142ego wieku Bia\u0142a Fabryka L. Geyera by\u0142a ca\u0142ym kompleksem warsztat\u00f3w produkcji bawe\u0142ny. Dzia\u0142a\u0142a w niej prz\u0119dzalnia, tkalnia, drukarnia, farbiarnia i wyko\u0144czalnia.<\/p>\n\n\n\n<p>Samego L. Geyera zacz\u0119to nazywa\u0107 \u201eojcem \u0141odzi\u201d, \u201ekr\u00f3lem perkalu\u201d, \u201es\u0119pem z Piotrkowskiej\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Jednak ju\u017c w 1854 roku biznes \u0142\u00f3dzkiego magnata zosta\u0142 dotkni\u0119ty przez kryzys. Firma L. Geyera by\u0142a obci\u0105\u017cona d\u0142ugami, gdy\u017c od 1837 roku stale zaci\u0105ga\u0142 po\u017cyczki w Banku Polskim na budow\u0119 i wyposa\u017cenie zak\u0142adu. Ponadto L. Geyer mia\u0142 konkurenta &#8211; Karola Scheiblera, kt\u00f3ry uruchomi\u0142 swoj\u0105 pot\u0119\u017cn\u0105 fabryk\u0119 w\u0142\u00f3kiennicz\u0105. L. Geyer zacz\u0105\u0142 sprzedawa\u0107 swoje nieruchomo\u015bci, aby sp\u0142aci\u0107 d\u0142ugi. Sytuacj\u0119 komplikowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c g\u0142\u00f3d bawe\u0142niany w Europie, kt\u00f3ry powsta\u0142 w wyniku wojny secesyjnej w USA.<\/p>\n\n\n\n<p>Biznesmen mia\u0142 ogromne problemy zwi\u0105zane z ci\u0105g\u0142ymi sprawami s\u0105dowymi. W 1863 roku zamkn\u0105\u0142 prz\u0119dzalni\u0119, a p\u00f3\u017aniej reszt\u0119 jej warsztat\u00f3w. Utraciwszy dawn\u0105 s\u0142aw\u0119 i bogactwo, L. Geyer zaj\u0105\u0142 si\u0119 ogrodnictwem. Zmar\u0142 w pa\u017adzierniku 1869 r.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Karol_Scheibler_%E2%80%93_fabrykant_ktory_podniosl_prestiz_Lodzi_w_Europie\"><\/span>Karol Scheibler &#8211; fabrykant, kt\u00f3ry podni\u00f3s\u0142 presti\u017c \u0141odzi w Europie<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"538\" src=\"https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2022\/12\/2-1-1024x538.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3154\" srcset=\"https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2022\/12\/2-1-1024x538.jpg 1024w, https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2022\/12\/2-1-300x158.jpg 300w, https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2022\/12\/2-1-768x403.jpg 768w, https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2022\/12\/2-1-696x365.jpg 696w, https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2022\/12\/2-1-1068x561.jpg 1068w, https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2022\/12\/2-1.jpg 1200w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Karol Scheibler pochodzi\u0142 z rodziny niemieckich fabrykant\u00f3w tekstyli\u00f3w. Urodzi\u0142 si\u0119 1 wrze\u015bnia 1820 roku w mie\u015bcie Monschau, kt\u00f3re by\u0142o cz\u0119\u015bci\u0105 \u00f3wczesnego Kr\u00f3lestwa Prus. Najpierw uczy\u0142 si\u0119 w szko\u0142ach w Monschau i Krefeld, a wiedz\u0119 praktyczn\u0105 zdobywa\u0142 w prz\u0119dzalni swojego wuja. Uda\u0142o mu si\u0119 tak\u017ce pracowa\u0107 w firmie s\u0142ynnego konstruktora maszyn Johna Cockerill.<\/p>\n\n\n\n<p>W 1848 roku K. Scheibler przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do miejscowo\u015bci Ozork\u00f3w, kt\u00f3ra znajdowa\u0142a si\u0119 w wojew\u00f3dztwie \u0142\u00f3dzkim. W tym mie\u015bcie mieszka\u0142 jego wujek, kt\u00f3ry prowadzi\u0142 fabryk\u0119 w\u0142\u00f3kiennicz\u0105. Po \u015bmierci krewnego, K. Scheibler zosta\u0142 dyrektorem handlowym fabryki. W 1852 roku K. Scheibler wraz z Juliusem Schwartzem zakupili w \u0141odzi dzia\u0142k\u0119 i zbudowali na niej zak\u0142ad budowy maszyn. Dwa lata p\u00f3\u017aniej K. Scheibler sta\u0142 si\u0119 jedynym w\u0142a\u015bcicielem przedsi\u0119biorstwa, po tym jak J. Schwartz sprzeda\u0142 mu sw\u00f3j udzia\u0142.<\/p>\n\n\n\n<p>W 1855 roku K. Scheibler otworzy\u0142 prz\u0119dzalni\u0119 z maszyn\u0105 parow\u0105. Biznes znacznie si\u0119 rozwin\u0105\u0142 po rozpocz\u0119ciu wojny secesyjnej w Stanach Zjednoczonych. Odk\u0105d USA przesta\u0142y eksportowa\u0107 bawe\u0142n\u0119 do Europy, K. Scheibler sprzedawa\u0142 swoich produkt\u00f3w trzy razy wi\u0119cej ni\u017c zwykle.<\/p>\n\n\n\n<p>Od 1870 roku w fabryce K. Scheiblera pracowa\u0142o prawie 2 tysi\u0105ce os\u00f3b, a pod wzgl\u0119dem produkcji bawe\u0142ny jego fabryka by\u0142a trzeci\u0105 co do wielko\u015bci w Polsce. K. Scheiblera zacz\u0119to nazywa\u0107 \u201ekr\u00f3lem \u0142\u00f3dzkiego imperium bawe\u0142ny i lnu\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Prz\u0119dzalnia K. Scheiblera nadal prosperowa\u0142a i przynosi\u0142a mu zyski. W latach 70. XIX wieku bogacz z \u0141odzi zbudowa\u0142 we wsi Ksi\u0119\u017cy M\u0142yn ca\u0142e \u201ekr\u00f3lestwo\u201d. Tutaj przedsi\u0119biorca za\u0142o\u017cy\u0142 now\u0105 fabryk\u0119, wybudowa\u0142 domy dla rodzin pracownik\u00f3w, a tak\u017ce szko\u0142\u0119, szpital, remiz\u0119 stra\u017cack\u0105 i sklep. Biznesmen przekaza\u0142 te\u017c fundusze na budow\u0119 ko\u015bcio\u0142a lutera\u0144skiego i katolickiego.<\/p>\n\n\n\n<p>K. Scheibler zmar\u0142 13 kwietnia 1881 roku w \u0141odzi. Bogatych chowano na \u0142\u00f3dzkim cmentarzu protestanckim.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Izrael_Poznanski_%E2%80%93_wyzyskiwacz_i_mecenas_jednoczesnie\"><\/span>Izrael Pozna\u0144ski &#8211; wyzyskiwacz i mecenas jednocze\u015bnie<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"576\" src=\"https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2022\/12\/3-1-1024x576.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3157\" srcset=\"https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2022\/12\/3-1-1024x576.jpg 1024w, https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2022\/12\/3-1-300x169.jpg 300w, https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2022\/12\/3-1-768x432.jpg 768w, https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2022\/12\/3-1-696x392.jpg 696w, https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2022\/12\/3-1-1068x601.jpg 1068w, https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2022\/12\/3-1.jpg 1200w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>M\u00f3wi\u0105c o najbogatszych ludziach \u0141odzi w XIX wieku, nie spos\u00f3b pomin\u0105\u0107 wybitnego \u0142\u00f3dzkiego biznesmena \u017cydowskiego pochodzenia, Izraela Pozna\u0144skiego. Wraz ze wspomnianymi wy\u017cej L. Geyerem i K. Scheiblerem by\u0142 jednym z trzech najbogatszych \u0142\u00f3dzkich fabrykant\u00f3w w XIX wieku.<\/p>\n\n\n\n<p>W 1844 roku rodzina Pozna\u0144skich przenios\u0142a si\u0119 z Aleksandrowa \u0141\u00f3dzkiego do \u0141odzi. W tym czasie ma\u0142y Izrael mia\u0142 roczek. W \u0141odzi ojciec Izraela otrzyma\u0142 prawo handlu tkaninami bawe\u0142nianymi i lnem. P\u00f3\u017aniej ojciec przysz\u0142ego potentata wybudowa\u0142 apartamentowiec, w kt\u00f3rym otworzy\u0142 sklep z tekstyliami i stoisko z przyprawami.<\/p>\n\n\n\n<p>W \u0141odzi I. Pozna\u0144ski uczy\u0142 si\u0119 w liceum i aktywnie anga\u017cowa\u0142 si\u0119 w samokszta\u0142cenie. M\u0142ody cz\u0142owiek nigdy nie pokazywa\u0142, \u017ce pochodzi z zamo\u017cnej rodziny.<\/p>\n\n\n\n<p>Pod koniec 1852 roku I. Pozna\u0144ski przej\u0105\u0142 od ojca kierownictwo w rodzinnej firmie, po czym natychmiast zacz\u0105\u0142 rozwija\u0107 rodzinny biznes. Na pocz\u0105tku lat 70. przedsi\u0119biorca zacz\u0105\u0142 wykupywa\u0107 dzia\u0142ki przy ul. Ogrodowej. W 1872 roku I. Pozna\u0144ski zbudowa\u0142 tu swoj\u0105 pierwsz\u0105 fabryk\u0119 &#8211; fabryk\u0119 zmechanizowan\u0105, wyposa\u017con\u0105 w 200 krosien.<\/p>\n\n\n\n<p>W ci\u0105gu nast\u0119pnych 20 lat przedsi\u0119biorstwo I. Pozna\u0144skiego rozwija\u0142o si\u0119 i produkowa\u0142o coraz wi\u0119cej wyrob\u00f3w tekstylnych. W 1875 roku uruchomiono wyko\u0144czalni\u0119, w 1877 roku &#8211; budow\u0119 du\u017cego gmachu prz\u0119dzalni, w 1878 roku &#8211; budow\u0119 warsztat\u00f3w zmechanizowanych, w latach 1890-1895 &#8211; budow\u0119 warsztat\u00f3w tkackich, natomiast w 1893 roku &#8211; warsztat do wytapiania \u017celaza. Wok\u00f3\u0142 pozna\u0144skich przedsi\u0119biorstw budowano szpitale, domy robotnicze i magazyny.<\/p>\n\n\n\n<p>Za \u017cycia I. Pozna\u0144 \u017cy\u0142 s\u0142aw\u0105 wyzyskiwacza. Wiadomo, \u017ce pracownicy jego fabryki pracowali po 16 godzin na dob\u0119, cz\u0119sto wykonuj\u0105c te\u017c prac\u0119 w \u015bwi\u0119ta. Byli karani grzywnami, bici i mogli zosta\u0107 zwolnieni bez \u017cadnego wyja\u015bnienia. W jego fabryce cz\u0119sto dochodzi\u0142o do wypadk\u00f3w, w wyniku kt\u00f3rych pracownicy doznawali okalecze\u0144, a nawet ponosili \u015bmier\u0107. Strajk robotniczy, kt\u00f3ry rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 w 1883 roku, nie przyni\u00f3s\u0142 rezultat\u00f3w, poniewa\u017c zosta\u0142 szybko st\u0142umiony przez policj\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>Ciekawostk\u0105 jest, \u017ce I. Pozna\u0144ski, ciesz\u0105cy si\u0119 s\u0142aw\u0105 wyzyskiwacza, do ko\u0144ca \u017cycia aktywnie anga\u017cowa\u0142 si\u0119 w dzia\u0142alno\u015b\u0107 charytatywn\u0105. By\u0107 mo\u017ce multimilioner odczuwa\u0142 wyrzuty sumienia lub po prostu chcia\u0142 przej\u015b\u0107 takimi dzia\u0142aniami do historii. Przedsi\u0119biorca przekazywa\u0142 \u015brodki na budow\u0119 szk\u00f3\u0142, sieroci\u0144c\u00f3w, szpitali dla ubogich, a tak\u017ce na budow\u0119 \u015bwi\u0105ty\u0144.<\/p>\n\n\n\n<p>I. Pozna\u0144ski zmar\u0142 28 kwietnia 1900 roku&nbsp; Zosta\u0142 pochowany na cmentarzu \u017cydowskim w \u0141odzi.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Palace_fabryki_manufaktury_%E2%80%93_spuscizna_krolow_tekstyliow\"><\/span>Pa\u0142ace, fabryki, manufaktury &#8211; spu\u015bcizna kr\u00f3l\u00f3w tekstyli\u00f3w<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"576\" src=\"https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2022\/12\/4-1-1024x576.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3160\" srcset=\"https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2022\/12\/4-1-1024x576.jpg 1024w, https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2022\/12\/4-1-300x169.jpg 300w, https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2022\/12\/4-1-768x432.jpg 768w, https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2022\/12\/4-1-696x391.jpg 696w, https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2022\/12\/4-1-1068x600.jpg 1068w, https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2022\/12\/4-1.jpg 1368w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>L. Geyer, K. Scheibler oraz I. Pozna\u0144ski zajmowali poczesne miejsce w dziejach nie tylko \u0142\u00f3dzkiego, ale i polskiego przemys\u0142u. Dzi\u0119ki nim nast\u0105pi\u0142a mechanizacja produkcji, stale powstawa\u0142y nowe miejsca pracy, przyspieszono industrializacj\u0119. Ich gigantyczne fabryki w znacznym stopniu przyczyni\u0142y si\u0119 do tego, \u017ce \u0141\u00f3d\u017a w XIX wieku sta\u0142a si\u0119 post\u0119powym miastem.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0141\u00f3dzcy \u201ekr\u00f3lowie tekstyli\u00f3w\u201d pozostawili po sobie spu\u015bcizn\u0119 w postaci fabryk, zak\u0142ad\u00f3w i w\u0142asnych pa\u0142ac\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Npa przyk\u0142ad na terenie dawnych fabryk I. Pozna\u0144skiego, po rewitalizacji na pocz\u0105tku lat 90. w 2000 roku pojawi\u0142o si\u0119 centrum handlowo-rozrywkowe o nazwie Manufaktura. Ta du\u017ca przestrze\u0144 publiczna \u0142\u0105czy w sobie centrum handlowe, kilka muze\u00f3w, wiele sklep\u00f3w, kino, hotel, alej\u0119 fontann i wiele wi\u0119cej.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"768\" src=\"https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2022\/12\/5-1-1024x768.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3163\" srcset=\"https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2022\/12\/5-1-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2022\/12\/5-1-300x225.jpg 300w, https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2022\/12\/5-1-768x576.jpg 768w, https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2022\/12\/5-1-696x522.jpg 696w, https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2022\/12\/5-1-1068x801.jpg 1068w, https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2022\/12\/5-1.jpg 1438w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Na szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 zas\u0142uguje Ksi\u0119\u017cy M\u0142yn &#8211; zesp\u00f3\u0142 przemys\u0142owy K. Scheiblera. Wok\u00f3\u0142 du\u017cej prz\u0119dzalni stoj\u0105 domy, w kt\u00f3rych mieszkaj\u0105 ludzie. Na terenie zespo\u0142u miejskiego Ksi\u0119\u017cy M\u0142yn znajduje si\u0119 wiele antykwariat\u00f3w i przytulnych kawiarni.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"575\" src=\"https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2022\/12\/6-1-1024x575.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3166\" srcset=\"https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2022\/12\/6-1-1024x575.jpg 1024w, https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2022\/12\/6-1-300x169.jpg 300w, https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2022\/12\/6-1-768x432.jpg 768w, https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2022\/12\/6-1-1536x863.jpg 1536w, https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2022\/12\/6-1-696x391.jpg 696w, https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2022\/12\/6-1-1068x600.jpg 1068w, https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2022\/12\/6-1.jpg 1600w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Z kolei Bia\u0142a Fabryka L. Geyera to jeden z g\u0142\u00f3wnych zabytk\u00f3w architektury \u0141odzi. Od 1960 roku na terenie fabryki dzia\u0142a unikalne Centralne Muzeum W\u0142\u00f3kiennictwa. Tutaj mo\u017cna zobaczy\u0107, jak wygl\u0105da\u0142a produkcja tkacka i sprz\u0119t prz\u0119dzalniczy w ubieg\u0142ym stuleciu.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"576\" src=\"https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2022\/12\/7-1024x576.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3169\" srcset=\"https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2022\/12\/7-1024x576.jpg 1024w, https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2022\/12\/7-300x169.jpg 300w, https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2022\/12\/7-768x432.jpg 768w, https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2022\/12\/7-1536x864.jpg 1536w, https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2022\/12\/7-696x392.jpg 696w, https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2022\/12\/7-1068x601.jpg 1068w, https:\/\/cdn.lodz.one\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2022\/12\/7.jpg 1600w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Istotne znaczenie architektoniczne maj\u0105 r\u00f3wnie\u017c pa\u0142ace fabrykant\u00f3w. W szczeg\u00f3lno\u015bci pa\u0142ac I. Pozna\u0144skiego, kt\u00f3ry jest nazywany \u0141\u00f3dzkim Luwrem. W XX wieku w pomieszczeniach pa\u0142acu otwarto Muzeum Miasta \u0141odzi.<\/p>\n\n\n\n<p>Lata mijaj\u0105, a pa\u0142ace, dwory, fabryki i manufaktury trzech g\u0142\u00f3wnych bogaczy \u0141odzi XIX wieku nieustannie przypominaj\u0105 o swoich w\u0142a\u015bcicielach &#8211; tych, kt\u00f3rzy tworzyli histori\u0119 tego polskiego miasta.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nazywani s\u0105 tekstylnymi lub bawe\u0142nianymi kr\u00f3lami \u0141odzi XIX wieku. Multimilionerzy ubieg\u0142ego wieku, kt\u00f3rzy zbudowali ca\u0142e imperia biznesowe. Tysi\u0105ce \u0142odzian pracowa\u0142o w ich fabrykach i zak\u0142adach. Niekt\u00f3rzy z nich zas\u0142yn\u0119li nie tylko umiej\u0119tno\u015bciami przedsi\u0119biorczymi, ale tak\u017ce filantropi\u0105, inni za\u015b byli prawdziwymi wyzyskiwaczami &#8211; pisze lodz.one.&nbsp; Mowa o tr\u00f3jce najbogatszych ludzi XIX-wiecznej polskiej \u0141odzi &#8211; Ludwiku Geyerze, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":308,"featured_media":1977,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1165],"tags":[2333,2338,2374,2340,2372,2375,2371,2367,2366,2365,2362,2364,2376,2369,2373,2368,2370],"motype":[1159],"moformat":[90],"moimportance":[81],"class_list":{"0":"post-3150","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-business","8":"tag-biznes-hotelowy","9":"tag-biznes-w-lodzi","10":"tag-dzieje-lodzkich-fabryk","11":"tag-historia-biznesu","12":"tag-historia-fabryki","13":"tag-historia-lodzkich-biznesmenow","14":"tag-historia-tekstylnych-krolow","15":"tag-izrael-poznanski","16":"tag-karol-scheibler","17":"tag-ludwik-geyer","18":"tag-lodzcy-biznesmeni","19":"tag-lodzcy-producenci","20":"tag-najslynniejszych-lodzkich-biznesmenow","21":"tag-slawni-mieszkancy-lodzi","22":"tag-slynne-lodzkie-fabryki","23":"tag-spuscizna-krolow-tekstyliow","24":"tag-tekstylni-krolowie-lodzi","25":"motype-eternal","26":"moformat-spisok-korotka","27":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatori"},"modified_by":"Iryna Semerenko","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3150","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/308"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3150"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3150\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3172,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3150\/revisions\/3172"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1977"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3150"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3150"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3150"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=3150"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=3150"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=3150"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}